Seguidores e seguidoras

domingo, 8 de novembro de 2026

Otro "finde" por la ría de Ferrol

   Seguimos en modo sedentario total (el sábado tuve que ir al sur de la provincia para una comida familiar y se me hizo un viaje muy largo). Así pues durante el fin de semana estuve paseando por los tranquilos muelles de la ría.

Sony RX10 III (focal 140 mm equiv. )   ISO:100  V:1/80  F:5

Ensenada de O Seixo (Mugardos)

   El viento de noreste ha cesado y el mar estaba mucho más calmado. Es el mejor momento para detectar aves buceadoras (por ahora nada nuevo).  Y aunque los famosos trenes de borrascas siguen sin hacer acto de presencia, el tiempo ha cambiado radicalmente. Esta semana ya se han registrado heladas importantes en ese congelador que es la comarca ourensana de A Limia: -9ºC en Calvos y  -7ºC en Xinzo. En Verín, otra zona de clima bastante continentalizado, se han alcanzado los -6ºC (1).

   He dicho "continentalizado" a secas porque, respecto a las diferentes clasificaciones climáticas, hay tantas que yo ya no sé a cual hacerle caso: Köpen-Geiger, Papadakis, Allué, Thornwhite (o como se escriba)... Recientemente consultaba un trabajo de Pablo Ramil y paré de leer porque me perdía con tantos autores y conclusiones diferentes. Demasiada información para mi cerebro.

   Hablando de bichos, comenzamos con el "ánade sombrío", que ha resultado ser un pato doméstico. Eso que en el argot pajarero se denomina gallina (he anulado la cita en eBird).


"Gallina"

   La verdad es que al verlo volar integrado en un grupo de azulones por el medio de la ría piensas automáticamente en un pato salvaje, como nos pasó a a Damián y a mí (los domésticos suelen estar en la orilla, cerca de las casas, y vuelan poco). Porque el contexto y la luz en una foto lejana pueden despistar. Fijáos en este cormorán moñudo:

"Colimbo chico" de Mercadona

   Terminada la muda, todos los azulones muestran su bonito diseño nupcial.

Anades azulones (Anas platyrhynchos)

Un momento curioso (toma bastante recortada)
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv. )   ISO:100  V:1/200  F:5

Jugando con la distancia focal y la composición
Sony RX10 III (focal 100 mm equiv. )   ISO:100  V:1/400  F:5

Anades azulones (Anas platyrhynchos)
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv. )   ISO:100  V:1/400  F:5
 
El sábado, mientras hacía una foto de paisaje en O Seixo aparecía algo blanco en escena.

Sony RX10 III (focal 45 mm equiv. )   ISO:100  V:1/500  F:5,6
  
      Era una garceta grande.

Garceta grande (Ardea alba) en vuelo

   Más tarde la encontré en Maniños. Es un individuo muy confiado y acostumbrado a la presencia de mariscadoras y pescadores por los muelles. Su fotografía resulta extremadamente fácil, pero tiene el inconveniente del ángulo picado, imposible de salvar a menos que te tires en el fango o en el agua. Desde las rampas es casi imposible corregir eso.


Garceta grande (Ardea alba)
Sony RX10 III (focal 400 mm equiv. )   ISO:100  V:1/125  F:4

   Si tuviese que nombrar las tres acuáticas más características de la ría de Ferrol (a día de hoy, ojo), mencionaría las siguientes:
  1. Zampullín cuellinegro (Podiceps nigricollis). Por la importancia numérica de su población sobre el total invernante en Galiza/España. Aunque estos últimos años haya caído en picado (esperemos que se recupere)
  2. Colimbos grande/ártico (Gavia immer/arctica). Quizá las aves con más glamour entre las que nos visitan con el frío. El ártico bastante más escaso y de presencia más irregular
  3. Garceta grande (Ardea alba). La más elegante de cuantas acuáticas tenemos. Ferrol fue una de las primeras rías gallegas donde se constató su presencia anual
  Por supuesto también hay rarezas, pero ya sabéis que para mí son muy secundarias si hablamos en términos estrictamente ecológicos. La importancia ornitológica de un humedal se mide por las aves que anidan en él, por las que invernan o por las que se concentran en los pasos migratorios. 


Garceta grande (Ardea alba)
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv. )   ISO:100  V:1/160  F:4

  Hablando de ardeidos, ya tenemos al mogollón de garcillas bueyeras que ahora invernan en la ría, especialmente en Neda, donde se contra el mayor número. Hoy 80+.

Garcillas bueyeras (Ardea ibis)

Garcillas bueyeras (Ardea ibis)
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv. )   ISO:100  V:1/125  F:4

   Terminamos con un grupito de tres gaviones atlánticos fotografiados el viernes. Alguien me ha preguntado hace poco si seguían criando en el astillero de Navantia-Ferrol. La respuesta es sí.

Gaviones atlánticos (Larus marinus) entre patis

venres, 6 de novembro de 2026

Una mañana para el recuerdo. Por Ángel Couce Méndez

     Lo reconozco, tengo debilidad por los zorzales reales. Junto al escribano nival y al silbón, son de las especies que más ganas tengo de volver a ver en cada invernada. Por eso, cuando vi que habían entrado grupos nutridos en los últimos días y que mi amigo Pablo Vázquez los pudo ver en la Serra do Forgoselo, tuvimos que hacer una expedición a ver si veíamos un grupo numeroso.

    El primer intento fue agridulce. En compañía de Pablo fuimos temprano hacia la zona del curro, con algo de niebla y lluvia constante, pero los encontramos. Un grupo de 40-50 ejemplares en los campos cercanos al camino. Digo agridulce porque, aunque estaban, la lluvia era un engorro, la luz pobre y pronto unos coches levantaron a la bandada, por lo que nos quedamos con las ganas. Lo volvimos a intentar una segunda vez a la tarde, pero encontramos poco más de unos pocos ejemplares a lo lejos, en la zona del parque eólico..

Zorzales reales (Turdus pilaris)

   A la tercera fue la vencida. El pasado sábado 31 de octubre volvimos allí, con un día encapotado, pero sin lluvia. Tras unas horas por la mañana sin éxito, más allá de un grupo aislado, decido mirar el mapa de la zona y ver (según mi criterio) donde podía estar el grupo grande.

    No pude más que sonreír cuando los localicé en unos árboles colindantes a un prado de vacas, al NE del curro. Parecían estar muy activos, subiendo y bajando de los pinos hacia un lugar que no daba visto. Aparqué el coche y me escabullí por un sendero (de corzos u otros animales diría) entre silvas y toxos. Haciendo un poco de campo a través fui capaz de acercarme a la arboleda, sin molestarlos al parecer. Parecía que no era capaz de verlos bien sin aproximarme más (no me atreví, por miedo a asustarlos) pero justo había un hueco en el muro de piedra vallado que me permitió espiar.

    No me esperaba lo que iba a contemplar. Durante unos 40 minutos pude ver con todo lujo de detalles, a unos 15-20 metros, a nuestros amigos alimentándose en un árbol frutal. No parecieron reparar en mi presencia, agachado como me encontraba. Sospecho que, como de costumbre, sabían que estaba, pero decidieron que no suponía un peligro.

Zorzal real (Turdus pilaris)

Zorzal real (Turdus pilaris). Toma (JPEG con ligero recorte)
Nikon P950  (focal 2000 mm equiv)  ISO:360  1/250   F:6,5

  Los reales tienden a ser bastante caprichosos por mi experiencia. Para nada confiados y, dada la época en que llegan, difíciles de ver en condiciones decentes. Fue algo maravilloso poder verlos alimentándose e interactuando entre si tan cerca de mí. Sus “risotadas” y sonidos son de lo más placentero de oír. También es muy interesante ver como el color de cada ejemplar es distinto, siendo algunos muy grises y otros de un rojo casi escarlata en el pecho. Supongo que esto se debe a diferencias de edad entre ejemplares, no llego a tanto de momento...

Zorzal real (Turdus pilaris)
Nikon P950  (focal 2000 mm equiv)  ISO:360  1/250   F:6,5 

   Pero no acababa ahí. Pronto descubrí zorzales alirrojos, más difíciles de ver pero presentes, en las ramas bajas del árbol. Tampoco faltaron los zorzales charlos a la cita, lo que me permitió también apreciarlos a muy poca distancia para lo que suelen acostumbrar..

Zorzal alirrojo (Turdus iliacus)

    Mirlos, zorzales comunes, un par de machos de camachuelos, capirotadas... fue algo digno de ver. Recuerdaba a los documentales de los trópicos, donde una higuera reúne una gran cantidad de especies diferentes. Sólo que a 30 minutos de casa.

Zorzal charlo (Turdus viscivorus)
Nikon P950  (focal 2000 mm equiv)  ISO:400  1/250   F:6,5

   Al rato acabaron yéndose, dejándome con una experiencia que voy a tardar en olvidar. Probablemente la mejor o de las mejores del año, y mira que fue un buen año...

  Cuando marchaba en el coche pude ver a la bandada entera en los prados, estimando unos 70 ejemplares, aunque podría haber más perfectamente. Levantaron al poco de parar el vehículo, con lo que no pude contarlos decentemente. Animo a cualquiera a ojear la lista de ebird, no porque haya buenas foto pero porque creo que abre una ventana a lo que pude vivir: clica. Y por supuesto a salir y ver a estos bellos pájaros, que nunca se sabe cuántos años quedan de que nos sigan visitando. 

La perla del invierno

   Ya que los he mencionado dejo por aquí una excelente observación que pude tener un par de días más tarde en la playa de Santa Comba del que es mi paseriforme favorito.

   Los escribanos nivales son una auténtica delicia. Bonitos, confiados y no precisamente abundantes o fáciles de ver (que siempre suma). Observar uno me alegra el mes, pero un grupo ya es lo máximo. Esta vez no fue en una sierra, sino a pie de playa, lo que me resultó algo chocante en comparativa con anteriores experiencias, aunque ya sabía que acostumbran a parar o incluso invernar estas.

Escribano nival (Plectophenax nivalis)
Nikon P950  (focal 2000 mm equiv)  ISO:125  1/400   F:6,5

  Poder grabarlos picoteando en una roca recién salida de la marea fue una situación de lo más curiosa desde luego. Dejo el enlace a la lista https://ebird.org/checklist/S407476963.

martes, 3 de novembro de 2026

3/11/2026 Control na ría (corrixida): gaivota cana (Larus canus)

  Hoxe ao saír do traballo dei unha volta breve pola zona habitual da ría para comprobar se había novidades. Pensando principalmente en especies coma mergullón de pescozo negro (Podiceps nigricollis), mas tamén noutras acuáticas máis ocasionais tipo ganso de cara negra (Branta bernicla) ou mergo cristado (Mergus serrator), que adoitan aparecer nestas datas os anos en que o fan. As mobellas (Gavia spp) chegarán unhas semanas máis tarde.

Augas da ría central

     Estamos con circulación de nordés. Iso implica moito vento na zona que visito habitualmente (ribeira sur). E causa que a superficie da ría estea moi batida, con algo de ondaxe.

Ría de Ferrol un día de nordés
Sony RX10 III (focal 37 mm equiv. )   ISO:100  V:1/500  F:5,6

    A novidade da tarde foi unha gaivota cana (Larus canus), que descansaba na pequena praia de Maniños (Fene).  

Gaivota cana (Larus canus) xoven de 1º inverno
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv. )   ISO:100  V:1/640  F:4

  Esta gaviota é das máis delicadas que coñezo. A súa invernada en España é moito máis importante nas costas galega e cantábrica, especialmente con vagas de frío (non coñezo dados de Portugal, síntoo). No litoral andaluz e mediterráneo resulta máis rara de ver.

 O meu récord persoal son dúas citas moi parecidas en número:
  • 19 ex observados o día 31/0171997 na lagoa da Frouseira
  • 18 ex observados o día 6/12/2024 tamén na Frouseira

Gaivota cana (Larus canus) xoven de 1º inverno
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv. )   ISO:100  V:1/320  F:4

     Na parte mais interior da ría fotografaba de novo á aguia pescadora que xa ten pousadoiros permanentes para todo o inverno. Esta vez comendo un peixe e tentando non caer da estaca por mor do forte vento que sopraba.

Aguia pescadora (Pandion haliaetus). Toma documental moi recurtada

  Os primeiros exemplares de mergullón de pescozo negro soen chegar en outubro, ainda que teño tres citas en setembro (Cecebre, Forcadas e ría de Ferrol). A mediados de novembro xa formaban eses grupiños de 15-30 individuos. Tendo en conta a tendencia tan negativa destes últimos anos agardemos que cando menos formen eses grupos en xaneiro.