Seguidores e seguidoras

domingo, 31 de maio de 2026

"Operación Mustela" nun día especial

    Hoxe e un día especial. Quería comezalo da mellor maneira posíbel, así que fun ao meu local patch do verán: As Regas de Moeche, onde facía unha temperatura bastante fresca, de só 7 ºC.

Camiño do leste, ou do xabalí
OM-1 + Panasonic 100-300 mm  f:5,6  ISO:6400   V:1/80   F:4

     Comecei as esperas e transectos ás 6,30 h co Pana 100-300 mm. Segue a ser un teleobxectivo, mas permite algunhas pequenas licencias paisaxísticas imposíbeis co 300 de focal fixa.

Camiño do oeste, ou da martaraña

      Ademáis de ser o día en que perdín a María, o 31 de maio de 2024 quedará gravado na miña memoria por ter acontecido a observación e gravación dun armiño moi perto das Regas de Moeche (Clara González, cita en iNaturalist). Un bicho moi especial para min.

  Desde entón tiven un par de encontros fugaces pero sospeitosos e atopei varias cacas que poderían ser de armiño. Porque, segundo as fontes que consultes, o excremento de armiño pode ser moi semellante en aspecto e tamaño ao da delonciña (un fío irregular moi cativo) ou maior e máis compacto, como sería o atopado esta mañá. En calquer caso son días moi favorábeis para ver activos mustélidos do xénero Mustela e non perdo a esperanza.

Excremento descoñecido (Mustela erminea?) As Regas de Moeche 31/05/2026

     As cereixas seguen a madurar. 

Cereixas ou guindas (Prunus sp)

  As cacas de martaraña que hai no camiño están agora formadas case íntegramente por restos de cereixa. Nada que ver co aspecto e forma sólida que mostran en inverno.

Excremento de martaraña (Martes martes) con froita de temporada

  Neste tramo de estrada, entre a plantación de cerdeiras e o paso sobre o Rego de San Xurxo, acumúlanse a maior parte dos excrementos. Desde logo se alguén está interesado en analizar cacas de martaraña que vai alí que as atopa fixo.

"Estrada das cacas"

  Sei que esta entrada está a ser un pouco escatolóxica, pero é que o mundo da mastozooloxía (estudo de mamíferos) funciona en grande parte con cacas, egagrópilas, e rastros diversos. De cando en vez tamén podemos observar individuos activos de día, claro.

Cola de martaraña (Martes martes) no "Camiño de martaraña"

     Levaba hora e media de espera/mostraxe, cando un exemplar apareceu brevemente. Tan brevemente que non me deu tempo a fotografalo ben (cando camiñan entre as umbelíferas do camiño o autofocus da cámara tolea e non as dá pillado).

Martaraña (Martes martes) oculta por cenoiras bravas (Daucus carota)

   Por certo, ampliando a imaxe da martaraña resulta que é o mesmo exemplar que vira en marzo cun problema grave no ollo esquerdo (preme). En diante vouna chamar "Chosca". 

Ampliación da foto de Chosca

  Antes de desaparecer entre as silveiras das cerdeiras a martaraña ergueuse para botar unha última ollada co seu único ollo operativo.

Chosca erguida

    Achegueime até alí e atopei varias cacas novas que non estaban momentos antes. Éstas de agora fragmentadas en varios cachos pequenos. 

Parte dun excremento de martaraña (Martes martes) moi fresco con restos de froita

Parte dun excremento de martaraña (Martes martes)

  Poucas aves puiden observar nesta mañá. Tomaba unha foto, aparentemente sen graza, a unha carriza eurasiática, que polo norte galego denominamos en masculino: carrizo.

Carriza eurasiática (Troglodytes troglodytes) cantando

    A miña sorpresa veu cando estaba editando a imaxe e apliqeui o zoom para ver o ruido. Atopei unhas manchiñas máis claras diante do bico da carriza que inicialmente dei por manchas de pó na pantalla do monitor ou mesmo da lente do obxectivo. Entón decateime que estaban aliñadas todas á altura da carriza e "caín da burra". Tiña que ser os efectos do canto debido á humidade e temperatura do momento como cando nós exalamos o alento con tempo frío e vemos o bafo. Non pode ser outra cousa. Un fenómeno que tamén indica a tremenda potencia do canto deste pequeno paxaro.

Carriza eurasiática (Troglodytes troglodytes) e bafo do seu canto no ar da atmosfera

    Non sei se alguén terá outra teoría ao respeito (tampouco o comentaredes, xa sei). A min paréceme claramente o bafo do canto da carriza. Unha das fotos máis curiosos que nunca saquei.

 Así rematamos o post nesta xornada de triste lembranza para min. 

sábado, 30 de maio de 2026

Censo de escribano palustre e historias sobre la antigua Frouseira

   Esta mañana realizaba la segunda visita a Valdoviño como parte del censo de escribano palustre (Emberiza schoeniclus lusitanica) organizado por la SEO. Como es norma en estos casos no puedo publicar los resultados definitivos hasta que lo haga la SEO pero ya anuncio que son muy malos.


 El observatorio de torre nº1 es parada obligatoria, aunque la falta de mantenimiento hace que la panorámica se vea cada año más y más reducida por el crecimiento de la masa arbustiva. Especialmente si miramos en dirección sur, hacia la parte más madura del carrizal; la zona preferida por los escribanos palustres y, en su momento, por el avetorillo común. Estas fotos resultan un poco engañosas, pues la parte de carrizal oculta por los sauces es mucho mayor de lo que parece.

Mirando en dirección sur desde el observatorio de torre nº1

    En la orilla oeste de la laguna está lo que hace muchos años bauticé como "cinturón del oeste". Como indica su nombre es una orla, un cinturón de carrizal bastante maduro que, ya menos desarrollado y con mezcla de juncos, alcanza el sistema dunar. En ese cinturón criaba también el palustre. Tendría que repasar los datos pero creo que tengo alguna observación sospechosa más reciente, ya en el actual siglo.

  
   Por desgracia el cinto do oeste es inaccesible en la actualidad. Antiguamente había una red de caminos y pequeños senderos que permitían recorrer casi todo el perímetro lagunar. Hoy la mayoría han desaparecido.

"Cinturón del Oeste"

  Una de las características más obvias en el paisaje gallego es la rapidez con que cambia. Muy especialmente en la franja litoral, de clima más suave y con mayor influencia antrópica. Nada que ver con el paisaje de la Meseta u otras regiones ibéricas. 

  Soy consciente de que mantener itinerarios o puntos de observación fortalece los datos de cualquier estudio de campo. Pero es que a veces resulta imposible conservar esos puntos de muestreo en una serie. Ya lo viví incluso durante los breves cinco años que colaboré para el SACRE (seguimiento de aves comunes reproductoras de España). Las metodologías pueden indicar un ideal pero la realidad orográfica y paisajística gallega es muchísimo más compleja que la de la Meseta.

Camino de Gairesa

    El viejo camino que va desde la fábrica de Gairesa, en Lago, hasta la "Baía da lontra" sigue practicable debido a que atraviesa fincas de monte con eucaliptos que hay que explotar. Aunque la parte más cercana a la laguna está cerrándose de vegetación.  Pensar que por aquí llegué a bajar en la moto en el año 1993... (una Yamaha Superteneré ).

Parte baja del camino de Gairesa ya muy obstruido

   El que está casi completamente cerrado por la vegetación leñosa es el sendero que recorría gran parte de la orilla SW. En la anterior visita, hace sólo unas semanas, había conseguido pasar. Hoy ya me encontré tal proliferación arbustiva que tuve que dar vuelta y cambiar el plan previsto.

Intentando avanzar por la selva de Colombia

"Hasta aquí hemos llegado". Óleo sobre lienzo

  En fin, supongo que si tuviese una desbrozadora o una motosierra podría seguir avanzando, pero a mí me pagan por construir barcos militares, no por limpiar el monte. Así que no me quedó otra que volver a subir al camino principal y bajar por un claro que daba a donde quería llegar. En esos momentos yo ya era una masa de carne encharcada en sudor debido a que llevaba las botas de goma, el chubasquero impermeable (aunque ya salía el sol), el peso de las ópticas, por no hablar de los kilos y los años de más. Y es que con dieciséis años estas aventuras eran mucho más fáciles.

  Pero ojo, que las cosas no son lo que parecen.  Desde el camino principal parecía que habría una buena perspectiva del carrizal SW en aquella esquinita libre de sauces.

Vista desde el camino principal.

  Al llegar abajo me di cuenta que el crecimiento de los helechos había sido muy grande en estas tres semanas. Ésto es lo único que se veía:

La realidad

 A un lado y al otro el viejo sendero estaba desaparecido entre una maraña de helechos, zarzas, sauces y tojos. Imposible continuar.



  Así que tuve que hacer de apisonadora humana para acceder al único lugar desde el que podría emitir los reclamos y hacer las observaciones necesarias. Algo que antes no me importaba pero que ahora me da mucho respeto y no me apetece en absoluto. Por las garrapatas, muchísimo más abundantes desde la aparición del corzo y del jabalí en la costa gallega.


     Al menos llegué al punto de observación, ya con la ropa encharcada por mi sudor.

"Baía da lontra " (Bahía de la nutria)
 
     Finalmente pude completar el censo manteniendo (más o menos) los mismos itinerarios. 

    En estos casos siempre acabo enfadado y preguntándome por qué demonios la Consellaría de Medio Ambiente no realiza jamás inversiones en los espacios naturales orientadas a facilitar la investigación científica. Llámese mantenimiento de observatorios ornitológicos, restauración de caminos o limpieza de vegetación. Porque me consta que la Xunta mantiene contactos con gente que sabe mucho más que yo. ¿Es que no hay nadie que les diga nada? ¿No hay nadie al volante?

    Ya no es que la Administración renuncie a recaudar el dinero que debería recaudar mediante multas masivas a los infractores mascotistas aplicando la ley vigente, sino que se empeña en seguir derrochando dinero público, mi dinero, en cuanta chorrada se les ocurre. Ahora unas vallas de madera que no sirven absolutamente para nada y que implica materiales, trabajadores y maquinaria. Definitivamente sobra el dinero (después de lo ocurrido en Cospeito nada nos puede sorprender).

"La valla de madera".
 Obra de arte abstracto de autor desconocido

      En fin. Al menos ahora tenemos La Valla de Madera, un carril bici y recorridos a caballo en el espacio "protegido" de Valdoviño (voy a tener que montar un chiringuito de éstos a ver si me conceden licencia para hacer cualquier chapuza que se me ocurra).

mércores, 27 de maio de 2026

En Moeche 27/05/2026

  En Ferrol seguimos con la huelga del metal, que sigue afectando al astillero público de Navantia. Pero estos días yo no estoy para piquetes ni manifestaciones. En Moeche tengo un buen refugio donde sobrellevar mis penas. Y mis recuerdos, que llegan como una catarata de incontenible fuerza.

Tórtola europea (Streptopelia turtur)

  Ay! ruliña, como te echo de menos...

Tórtola europea (Streptopelia turtur)

  En la granja de Beleiriz tuve ocasión de observar las dos especies de tórtola presentes en nuestro país, algo muy poco usual por aquí (no suelen coincidir por diferentes preferencias de hábitat).

Tórtola europea (Streptopelia turtur)

    Cuando hay un bicho tan cerca no poder recoger zoom es una pu...eso. Un problema de la focal fija que sigue fastidiándome.

Tórtola turca (Streptopelia decaocto)
 
  Sobre el alcaudón dorsirrojo, pues hay menos que años atrás. Las dos áreas que controlo habitualmente en Moeche suman unas 100-120 ha de superficie. Una zona de clima húmedo y fresco, con dominancia de prados húmedos para siega/pasto, abundantes setos vivos, márgenes de ripisilva fluvial y parches de matorral espinoso como zarza. A priori un entorno óptimo para la especie.

   Hace 10 años podía haber fácilmente unas 8-10 parejas de alcaudón dorsirrojo. En los controles de estos días (a pie o en coche) sólo me han salido 4 parejas. Probablemente aparecerá alguna más pero es una cifra muy baja para estar en los últimos días de mayo. El alcaudón es un bicho muy tímido pero se hace notar en cuanto llega a su territorio.

Área controlada habitualmente

Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio) macho T2. Toma muy recortada, desde unos 60 m
OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4   ISO:800  V:1/400   F:4

Hembra de San Xurxo (círculo azul de la derecha)

  A todo esto, el Zuiko 300 mm f:4 es un pepino PRO en cuanto a calidad de imagen. Pero su focal (equivalente a 600 mm) es muy justa para lo que yo hago en la zona en que lo hago. Un ánade friso en Valdoviño queda bien porque los pillas cerca, pero fotografiar pajarillos caminando por una pista agrícola es otra cosa.

Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio) macho T2. Toma muy recortada, desde unos 70 m
OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4   ISO:800  V:1/400   F:4

    Estamos en plena temporada de reproducción. Un buen momento para monitorizar los hábitats en que las diferentes especies emplazan sus nidos. Por supuesto priorizando la seguridad de los pollos y marchándonos en cuanto notemos que los adultos llevando ceba se ponen nerviosos.

Cistícola buitrón (Cisticola juncidis) con ceba para pollos (Diptera sp)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:   ISO:1600  V:1/250   F:4

Cistícola buitrón (Cisticola juncidis). Toma muy recortada
OM-1 + Zuiko 300 mm f:   ISO:1600  V:1/250   F:4

Zorzal común (Turdus philomelos)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:   ISO:1600  V:1/400   F:4

 Terminamos con el chochín paleártico, uno de lo Big Five, pájaros comunes que siempre salen en cualquier transecto ornitológico por la comarca de Ferrol.

Chochín paleártico (Troglodytes troglodytes). Toma desde unos 20-25 m
OM-1 + Zuiko 300 mm f:   ISO:1600  V:1/200   F:4

Chochín paleártico (Troglodytes troglodytes). Toma desde unos 20-25 m
OM-1 + Zuiko 300 mm f:   ISO:1600  V:1/200   F:4

  Contento con las fotos, pero voy a tener que acostumbrarme a meter el duplicador MC1,4x para hacer fotos de pájaros si no quiero recortar tanto (1).

(1) Pájaro = paseriforme.  Las otras son AVES, a pesar de lo que digan los anglófonos de los birders. No hay pájaros acuáticos, pájaros rapaces o pájaros marinos, sino aves acuáticas, aves rapaces y aves marinas. De nada.