Seguidores e seguidoras

xoves, 9 de xullo de 2026

Libeliñas no Basteiro (segunda parte): donceliña pequena!

  Logo do éxito de onte este mediodía voltei polo Basteiro na compaña de Manolo Rei coa intención de saber algo máis sobre a esmeralda de Curtis (Oxygastra curtisii). Cando marchaba volveu aparecer a femia do día anterior.

 A nova da xornada foi a observación dunha nova especie de odonato para o Rego do Basteiro: a donceliña pequena (Coenagrion puella), con tres exemplares observados. Seguramente as dez "mercuriale" que vira ontes eran puella. Non vou modificar ese post por agora, non vaia ser que fiquen aínda donceliñas de Mercurio.

Donceliña pequena (Coenagrion puella)

   Así de memoria penso que é a primeira vez que vexo dous Coenagrion diferentes na mesma localidade. Van unhas imaxes testemuñais desta cita, que supón a especie de odonato número 16 observada nun lugar tan cativo. Non está mal!

Donceliña pequena (Coenagrion puella)

    Estiven mostrándolle a Manolo algunhas das especialidades do lugar.

Libélula celeste (Orthetrum coerulescens) macho
OM-1+ Panasonic 100-300 mm  f:5,6   ISO:200  V:1/320   F:7,1

Libélula celeste (Orthetrum coerulescens) macho
OM-1+ Panasonic 100-300 mm  f:5,6   ISO:200  V:1/400   F:5,6

Libélula celeste (Orthetrum coerulescens) macho
OM-1+ Panasonic 100-300 mm  f:5,6   ISO:200  V:1/250   F:7,1

 Cómpre salientar que hoxe puiden observar tres especies de anisóptero (as libélulas grandes) ovopositando. Ou sexa, reproducíndose con éxito no Rego do Basteiro.
  • Emperador grande (Anax imperator)
  • Libélula celeste (Orthetrum coerulescens)
  • Lavacú escarlata (Crocothemis erythraea)

Libélula celeste (Orthetrum coerulescens) femia ovopositando

Emperador grande (Anax imperator) femia ovopositando

  Estivemos tentando fotografar os emperadores grandes en vóo, tarefa moi complicada se os bichos non fan algunha desas breves paradas no ar.  A final eu conseguín coller ún, máis ou menos ben.

Emperador grande (Anax imperator) macho en vóo
OM-1 + Panasonic 100-300 mm f:5,6   ISO:400  V:1/800   F:5,6

Emperador grande (Anax imperator) macho en vóo
OM-1 + Panasonic 100-300 mm f:5,6   ISO:400  V:1/1250   F:5,6

   É tempo de odonatos!

mércores, 8 de xullo de 2026

Otra esmeralda de Curtis (Oxygastra curtisii) en el Basteiro!!

  Mañana hará justo diez años desde que avisté mi primera "esmeralda de Curtis", como se denomina en gallego, Oxygastra curtisii en latín (clica). Una libélula catalogada como en peligro en el Libro rojo de los invertebrados de España y cuyas mayores poblaciones peninsulares se hayan en Galiza.

  Tras el fracaso de ayer en Forcadas, este mediodía me acerqué al Rego do Basteiro (Neda) para ver si había alguna libélula. Un cauce que encontré casi vacío de espiga de agua (Potamogeton natans/sp). Ignoro el motivo. Quizá las hayan consumido los ánades reales, de los que han criado tres o cuatro parejas (no está mal para ser un simple canal artificial).

Rego do basteiro (Neda). Foto con Samsung A25

    La pérdida de masas de potamogeton hace que desaparezcan las ranas verdes de estas zonas más expuestas. Eso sí, la calidad de las aguas parece excelente. Desde que controlo el Basteiro nunca había visto tantas truchas de río como este año!

Zona del cauce donde había mucho Potamogeton natans

Espadañas (Typha latifolia)

   El número de odonatos observados fue relativamete bajo, pero se compensó con la variedad de especies, que fueron éstas:
  • 4 Calopteryx haemorroidalis
  • 1 Calopteryx virgo
  • 8 Coenagrion mercuriale
  • 3 Anax imperator
  • 1 Crocothemis erythraea
  • 10 Orthetrum coerulescens
  • 1 Oxygastra curtisii
    Ya habrá tiempo para probar el macro del 300 más en serio. Hoy todas las tomas llevan bastante o mucho recorte porque estaban lejos.

"Gaiteiro vermello" (gal.) Calopteryx haemorrhoidalis
OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4  ISO:400  V:1/800   F:4

"Libélula celeste" (gal.) Orthetrum coerulescens
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4  ISO:200  V:1/800   F:4

Orthetrum coerulescens
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4  ISO:200  V:1/500   F:4

La siempre espectacular Crocothemis erythraea
OM-1 + Zuiko 300 mm f.4  ISO:200  V:1/800   F:4

Hembra de Anax imperator ovopositando

    Muchas sospresas aparecen cuando estás a punto de recoger los bártulos, que se dice. Nada más y nada menos que una esmeralda de Curtis volando casi al lado de mi coche.

Esmeralda de Curtis (Oxygastra curtisii)

  Todos los ejemplares que había conseguido fotografiar eran machos. Pienso que éste es una hembra (corrigan los expertos si procede). Sus ojos tan azules y un abomen que visto en el campo parecía mucho más curvado me hicieron dudar con Onychogompus, no sé muy bien por qué. Al ver las fotos en casa y consultar la Dijkstra ya quedé más convencido de Oxygastra.

Esmeralda de Curtis (Oxygastra curtisii)

  En este caso las fotos son mucho más malas porque las condiciones no eran las mismas que con las libélulas posadas, pero su valor documental es muy superior.

Esmeralda de Curtis (Oxygastra curtisii)

   Tomar fotos de libélulas en vuelo no es cosa fácil ni siquiera con un  equipo como el mío. Pero hoy he descubierto por qué las tomas de libélulas o pájaros en vuelo me costaban mucho más de lo que leía sobre la OM-1 y el enfoque de seguimiento en todas esas reviews de Internet. Conocer bien el manual y los parámetros de un equipo PRO exige un tiempo que quizá no le estoy dedicando. Habrá que estudiar un poco más si quiero sacarle el rendimiento que ofrece.

    También hice prácticas con un grupo de vencejos comunes. Pero de eso hablaramos otro día. Hoy las protagonistas son las libélulas y la esmeralda de Curtis.

martes, 7 de xullo de 2026

07/07/2026 Unha visita rápida a Forcadas

 Había tempo que non ía polo encoro das Forcadas e hoxe ao saír do choio fixen unha visita rápida, por ver como estaba de nível hídrico e de bichos. E estaba moi baixo de todo. 

Encoro das Forcadas (Valdoviño). Cola de Vilaboa
Samsung A25 (focal equiv. 27 mm)  ISO:50   V:1/500  F:1,8

  Deume a sensación de que nestes últimos dous anos non se acadaou o grao de eutrofización de anos anterioes, que convertían a auga nun caldo sen osíxeno durante os meses de verán. Desde logo a auga non cheiraba coma outras veces. É posible que teñan curtado os verquidos orgánicos que provocaban este problema dese varias granxas situadas nun concello limítrofe. 

Encoro das Forcadas (Valdoviño). Enseada das Cortiñas

    O pantano amosaba un nível máis propio de finais de agosto que de primeiros de xullo. Nestes momentos hai un hábitat realtivamente favorábel para a sedimentación de limícolas, mas debeu ser bastante prexudicial para a reprodución de acuáticas. Das poucas que aínda o fan. Só parei en dous sitios e chamoume a atención non ver nin un só mergullete.

  Si había 4 biluricos de ás negras (Tringa ochropus), un habitual xa por estas terras e aughas.

Biluricos de ás negras (Tringa ochropus). Tres deles

   Logo da vaga de calore que tivemos a pasada fin de semana (39ºC en Ferrol!) contaba que aquilo estaría cheo de libeliñas e outros insectos a esas horas do mediodía. Outra sorpresa, porque non vin prácticamente ningunha: un par de Sympetrum sanguineum, un Anax imperator e para de contar. 

 A poboación de anfibios aínda non está extinguida. Alí onde chegan as invasoras cómpre falar nestes termos, por moi alarmantes que poidan parecer. 

Rá verde ibérica (Pelophylax perezi)

  A estroza experimentou un declinio importante, como acontece nestes humidais infestados con invasoras (e con problemas de eutrofización). Alegroume o día este xuvenil, quizá do ano pasado:

Estroza ibérica (Hyla molleri)
OM-1 + Zuiko 300 mm  + MC1,4x  f:5,6   ISO:400   V:1/640   F:7,1

  É curioso, mas desque comprei o Zuiko PRO case non tiven ocasión de facer fotografía macro. Tamén é certo que movéndome por onde me movo estes últimos anos non resulta doado. A maioría de colegas naturalistas (xa non digamos os coleccionistas) péganse unhas viaxes que meten medo. A min o Delta do Ebro xa me parecía ir moi lonxe, pero iso nos tempos que corren é como dar un paseo polo parque.

 Claro que tampouco teño aquelas ganas que tiña de subir montañas ou explorar fragas perdidas como facía cando era máis novo. Nesta fase da miña vida o que me presta son paseos cómodos cerca de casa, volver a casa tranquilo e desfrutar da edición fotográfica para esquecer outros problemas (pasados e presentes) que me traen polo camiño da amargura. 

PD: Por certo, chegou a calor e con ela os ladridos insoportábeis de certo caniche que a loca da súa propietaria permite durante horas na rúa que dá contra o meu dormitorio. Pola mañá,... pola tarde, ...pola noite.... (chamar á policía local dache máis problema a ti que a ela). Un día pasei xunto á perrucaría que rexenta a propietaria e tiña o can dentro ladrando sen motivo como se non houber un mañá. Non paraba de ladrar mentras dentro perruqueiras e clientas falaban con absoluta normalidade!!! Eu non daba creto. Podo asegurarvos que co eco que facían os ladridos era insoportable camiñar ata pola acera de enfrente, non quero imaxinar dentro do local. E todas elas actuaban como se non ocorrese nada. Están para manicomio.