3/11/2026 Control rápido na ría e gaivota cana (Larus canus)

  Hoxe ao saír do traballo dei unha volta breve pola zona habitual da ría para comprobar se había novidades. Pensando principalmente en especies coma mergullón de pescozo negro (Podiceps nigricollis), mas tamén noutras acuáticas máis ocasionais tipo ganso de cara negra (Branta bernicla) ou mergo cristado (Mergus serrator), que adoitan aparecer nestas datas os anos en que o fan. As mobellas (Gavia spp) chegarán unhas semanas máis tarde.

Augas da ría central

     Estamos con circulación de nordés. Iso implica moito vento na zona que visito habitualmente (ribeira sur). E causa que a superficie da ría estea moi batida, con algo de ondaxe.

Ría de Ferrol un día de nordés

Sony RX10 III (focal 37 mm equiv. )   ISO:100  V:1/500  F:5,6

 Mentras tomaba estas fotos de paisaxe pasou voando un grupo de lavancos reais. Con eles voaba un pato que non puiden identificar mas ampliando a imaxe semella un ausbión común (Mareca penelope). Probablemente volveremos ter novas del.

Anatídea sp (probábel Mareca penelope)

  A outra novidade da tarde foi unha gaivota cana (Larus canus), que descansaba na pequena praia de Maniños (Fene).  

Gaivota cana (Larus canus) xoven de 1º inverno

Sony RX10 III (focal 600 mm equiv. )   ISO:100  V:1/640  F:4

  Esta gaviota é das máis delicadas que coñezo. A súa invernada en España é moito máis importante nas costas galega e cantábrica, especialmente con vagas de frío (non coñezo dados de Portugal, síntoo). No litoral andaluz e mediterráneo resulta máis rara de ver.

 O meu récord persoal son dúas citas moi parecidas en número:

• 19 ex observados o día 31/0171997 na lagoa da Frouseira
• 18 ex observados o día 6/12/2024 tamén na Frouseira

Gaivota cana (Larus canus) xoven de 1º inverno

Sony RX10 III (focal 600 mm equiv. )   ISO:100  V:1/320  F:4

     Na parte mais interior da ría fotografaba de novo á aguia pescadora que xa ten pousadoiros permanentes para todo o inverno. Esta vez comendo un peixe e tentando non caer da estaca por mor do forte vento que sopraba.

Aguia pescadora (Pandion haliaetus). Toma documental moi recurtada

  Os primeiros exemplares de mergullón de pescozo negro soen chegar en outubro, ainda que teño tres citas en setembro (Cecebre, Forcadas e ría de Ferrol). A mediados de novembro xa formaban eses grupiños de 15-30 individuos. Tendo en conta a tendencia tan negativa destes últimos anos agardemos que cando menos formen eses grupos en xaneiro.

01/11/2026 En O Forgoselo de nuevo

    Hacía tiempo que no iba por los montes de O Forgoselo. Tras hablar ayer con Ángel Couce sobre su observación (estupenda) de unos 70 zorzales reales, me pareció un buen motivo para hacer otra visita a esa sierra "ferrolana", situada entre los ayuntamientos de A Capela, San Sadurniño y As Pontes.

Pastizales en O Forgoselo

  La jornada no podía empezar mejor. Un lobo (Canis lupus signatus) aparecía corriendo delante de mi coche mientras subía a la sierra. Por desgracia en esta ocasión no pude tomarle foto (soltar el volante mientras conduces de noche por una pista forestal llena de curvas no es recomendable).

    Hablando con otra gente que también empieza a ver al lobo de manera habitual, todos coincidimos que es más grande de lo que habíamos imaginado. Seguramente por su altura a la cruz, mucho mayor que la mayoría de los perros. Con la salida del sol ya estaba por arriba.

Turbera de Pena Redonda

    Le tengo mucho cariño a esta turbera, que en verano se cubre de junco de algodón (Eriophorum  angustifolium). En invierno su aspecto cambia, especialmente cuando aparece la nieve, un meteoro bastante raro actualmente, antes mucho más frecuente.

Turbera de Pena Redonda en otoño

Sony RX10 III (focal 30 mm equiv.)  ISO:100  V:1/125   F:5

    Esperemos que la gente joven que está empezando a hacer fotos tenga ocasión de ver la nieve en los montes de Ferrol, porque es algo realmente bonito (una simple tarabilla común queda espectacular y un grupo de chorlitos dorados o zorzales reales ni os cuento).

Turbera de Pena Redonda en invierno (7/02/2018)

Sony RX10 III (focal 25 mm equiv.)  ISO:64  V:1/30   F:13

    Bueno, como digo mi intención era tomar fotos buenas al hermoso zorzal real, que en estos momentos comparte hábitat con los otras tres especies de zorzal presentes en invierno. Como el tímido zorzal charlo, que cuenta con una buena población reproductora en estos montes. Sigo pensando que su fotografía es una de las más difíciles de entre todas las aves presentes en Galiza.

Zorzales charlos (Turdus viscivorus)

  Me dirigí al punto en donde Ángel había visto ese grupo de reales. Al principio no vi nada, luego apareció un grupo de 20-30 ej. En este pino había cinco. Pregunta de examen ¿los veis a todos?

Zorzales reales (Turdus pilaris) 

  En vuelo muestran una característica axila blanca y suelen emitir su reclamo diagnóstico, un "chac - chac - chac" inconfundible.

Zorzales reales (Turdus pilaris) en vuelo

 

      Finalmente fueron apareciendo un total de 43 zorzales reales, pero sólo puede fotografiar de manera más o menos decente otro grupito de 6 ejemplares que encontré entre el curro y el parque eólico. Con un contraluz del demonio, eso sí.

Zorzales reales (Turdus pilaris) 

Zorzales reales (Turdus pilaris) 

     Junto a ellos estaban dos chorlitos dorados europeos. Una limícola bastante frecuente en los pastizales de O Forgoselo.

Chorlitos dorados (Pluvialis apricaria)

       Terminamos con el bicho más importante de Forgoselo, que no es ni un ave ni un avión, sino la vaca, el animal más importante del Planeta desde mi punto de vista. Aunque el siglo XXI ha sido muy cruel con ellas, pues la mayoría son sacrificadas para consumo de su carne. Recuerdo ir por mi aldea de niño y casi todas eran de raza holandesa, para producción de leche. Pero ahora la carne manda (yo como muy poca y ternera sólo de manera excepcional).

Vacas de extensivo 

Teixugo (Meles meles). Por fin!!

   Hoxe vivín un momento longamente esperado. Antes realizaba unha mostraxe nocturna por terras de Santa Mariña do Monte (San Sadurniño).

Probable gato doméstico

   Un bicho que non falta nunca é o gato doméstico, gravísimo problema ecolóxico que temos polos danos incalculábeis que causa á fauna (algún estudio falaba de millóns de vertebrados afectados só no Reino Unido).

  Sen embargo esta madrugada observaba e fotografaba os ollos de dous mamíferos que non puiden identificar. Estaban xuntos e ún deles moveuse lentamente aproximándose ao outro. Por desgraza non teño nin idea do que podían ser, pero unha cousa semella clara: non eran gatos. Comparade a distancia intraocular de úns e outro.

Mamífero sp Nº 1

 Nen sequer puiden apreciar o seu tamaño pois nen tiña clara a distancia. 

Mamífero sp Nº 2

    Nesta época en que todo se sabe de maneira inmediata o misterio dunha observación deste tipo mantén o seu encanto. Pasáronseme varias cousas pola cabeza. Incluso ésta:

   Cando fago estes transectos de noite non é raro que deba frear o carro para non atropelar algún tordo,  paseriforme moi abondoso que gosta de pousar nas estradas.

Tordo músico (Turdus philomelos) pintando a mona

  Ese momento tan esperado foi a observación directa dun teixugo con luz escasa pero diurna.

Teixugo (Meles meles) 

  Nese ponto máxico que é o cruce das Regas aparecía un teixugo adulto correndo coma se fose Drácula para meterse na teixoeira antes da saída do sol. Lamentablemente eu apartárame do cruce e estaba a uns 30 m de distancia. Foi unha mágoa, xa que o porco teixo (como tamén se coñece) colleu dirección polo "Camiño das martarañas". Deume o tempo xusto a sacar estas fotos. Cando cheguei alí correndo o animal xa desaparecera e non puiden ver cara ónde se dirixía.

Teixugo (Meles meles) 

OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4   ISO:25600   V:1/160   F:4

  

  A parte boa é que tiña a cámara coa configuración máis axeitada para estes disparos: sensibilidade no máximo de ISO nativo para poder dispor dunha velocidade aceptable e enfoque preditivo en modo "mascotas", que vai moi ben para mustélidos. Nesas circunstancias de luz e movimento do suxeito difícilmente podería tomar fotos mellores. Por certo, iso escuro que se ve á dereita no bordo dereito da terceira foto é o meu carro. Pasou a carón do meu aparcadoiro. 

Teixugo (Meles meles) a ponto de desaparecer polo "Camiño das martarañas"

    O teixugo está amplamente distribuido na comarca de Ferrol, onde semella ter unha grande disponibilidade de hábitats óptimos, non sendo tampouco unha especie demasiado esixente. Teño atopado rastros en bosques caducifolios inundábeis (Terra Chá), áreas de montaña con repoboacións de piñeiros (Xistral, Capelada) ou mosaicos agropecuarios coma Moeche. Se a memoria non me traiciona tamén en sistemas de dunas grises litorais como A Frouseira.

Hábitat de teixugo (Meles meles)

"Camiño das martarañas", por onde o perdín de vista

Hábitat de teixugo (Meles meles)

 Como anécdota da xornada poño un pantallazo co que a I.A. de Observation poñía para identificar logo de subir a foto do teixugo. Debeu afectarlle o cambio de hora.

Observation cunha "ida de pinza" memorable

  A verdade é que o paseo de hoxe polas Regas de Moeche foi moi entretido.

Picapau grande (Dendrocopus major)

  Xa temos varios dos paxaros invernantes típicos, coma picas dos prados, tordos rubios ou úbalos eurasiáticos, dos que vía o primeiro grupiño nos ameneiros habituais. 

Úbalos eurasiáticos (Spinus spinus)

  Outra xornada que gardarei na memoria e que supón o resultado dun esforzo de moitas horas de espera ao mencer. Igual ata volto mañá por se volve aparecer, ainda que isto non será tan doado coma ver martarañas en primavera.

   Non podo evitar finalizar a entrada cunha mención ao mestre Don José Curt Martínez (DEP), con quen tiven a fortuna de manter unha boa amizade persoal (e un grande agarimo mutuo) nos últimos anos da súa extraordinaria vida. Comentárame que unha vez tivera ocasión de comer porco teixo, penso que nunha aldea da montaña galega. Porque o porco teixo cazábase para comer, algo que sorprenderá máis de ún. Explicárame que a súa carne tiña realmente unha grande semellanza coa do porco e comprendera daquela por qué se lle chamaba tradicionalmente "porco teixo".

  E coma pequena homenaxe ao vello mestre poño un enlace a un artigo do Diario de Pontevedra publicado en 2019 logo do seu pasamento (desde o xornal pedíranme permiso para publicar a miña foto e o texto):  José Curt e Diario de Pontevedra

 Vémonos no próximo post.