Seguidores e seguidoras

domingo, 8 de marzo de 2026

Comeza a temporada en Moeche e "bimbo" persoal

  Esta mañá voltaba por terras de Moeche para comezar a temporada primaveral nun lugar que me deu moitas satisfaccións o ano pasado, grazas tamén á persistencia nas miñas visitas (as moitas horas que pasei aburrido sen ver gran cousa non se reflicten neste blogue).

Buxato común (Buteo buteo)

 Os cantos de papuxa das amoras, carriza, subidor común ou tordo músico acompañáronme na camiñada mas nesta ocasión non houbo colaboura co fotógrafo.

Tordo músico (Turdus philomelos)

Pimpín común (Fringilla coelebs)

  Existe un apozamento no que sempre paro pola posibilidade de observar sapo común, algo que non ocorreu aínda por mais que o hábitat resulta óptimo. Porén, hoxe tiven unha pequena alegría cando comprobei as fotos na casa.

Zapateiros. Gerridae lacustris ou similar (esda) e Aquarius najas ou similar (drta)

  Dentro da enorme orde das chinches (Hemiptera) hai un montón de especies que viven na auga, ben por debaixo dela ou ben na superficie, caso dos coñecidos zapateiros (Observation non amosa nome galego para estes insectos así que emprego o que lle escoitaba a meu pai).

 Xa tiña fotografado o zapateiro de lagoa (Gerris lacustris ou unha especie moi semellante) e ao zapateiro de río (Aquarius najans idem), ambos da familia Gerridae. Sen embargo nunca fotografara antes un zapateiro da familia Veliidae, ou iso me parece na imaxe.

Velia sp? (Fam. Veliidae?)

  Á espera do que dictaminan os revisores de Observation enviei un par de fotos a ver se valen para identificación (con insectos non é tan doado como coas aves!). Emilio, se estás por aí, maniféstate.

   A edición dixital con programas de fotografía é moi interesante para o naturalista. Por exemplo para non confundir á I.A. que empregan as plataformas de ciencia. Na mesma foto aparecían dúas especies diferentes, así que para axudar na identificación eliminei os zapateiros de lagoa deixando na composición únicamente o suposto relo de auga (nome inventado por min para a ocasión).


Borrando elementos da composición

 Logo de editar, borrar e recurtar moito o orixinal, ésta é unha das imaxes que subín para que os entomólogos de Observation dispoñan dun mellor apoio visual.

Posíbel relo de auga (Velia sp?)

    A primavera está chamando á porta. Esta mañá fotografaba algunhas flores típicas de comezos da estación. Un 300 de focal fixa non é a mellor opción para estes casos. Fixen o que puiden.


Agrión de prado (Cardamine pratensis)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4    ISO:1600   V:1/200   F:4

Caltha palustris
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4    ISO:1600   V:1/160   F:5,6

Primavera común (Primula vulgaris)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4    ISO:1600   V:1/200   F:4

  Nunha finca abandonada hai varias plantas ornamentais moi vistosas. Non sei se son rosas o camelias, pero sempre que paso por alí lembro a María (miña parella, falecida hai dous anos). Un día, mentras pasaba por aló, pensei en levarlle unha ou dúas destas flores. Finalmente non o fixen porque me daba un pouco de pena arrincalas. É unha desas cousas que che quedan na memoria para sempre.

OM-1 + Zuiko 300 mm f:4    ISO:6400   V:1/160   F:5,6

sábado, 7 de marzo de 2026

7/03/2026 Despidiéndome de los cuellinegros

  Quizá se queden una o dos semanas más, pero los zampullines cuellinegros han iniciado el retorno rumbo a sus cuarteles de cría en el centro del Continente o en el centro de la Península, quien sabe.

 Esta mañana sólo había cinco ejemplares frente a la rampa de  Maniños.

Zampullines cuellinegros (Podiceps nigricollis)

Zampullín cuellinegro (Podiceps nigricollis)
OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4   ISO:3200  V:1/400   F:4
  
  Uno de los ejemplares mostraba un tono rojizo en cuello y pecho, algo que parece inusual en el plumaje nupcial de un zampullín cuellinegro, que se caracteriza por tener el cuello negro, tal como indica su nombre vulgar.

Zampullín cuellinegro (Podiceps nigricollis)
OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4   ISO:3200  V:1/400   F:4

  Me pregunto si se este bicho podría tener hibridación con zampullín cuellirojo (Podiceps auritus). Una pregunta que hago al público, especialmente a aquellos más viajaos, que hayan visitado zonas de reproducción en el norte de Europa donde convivan ambas especies. A mí desde luego las fotos me han dejado completamente desorientado.
  
Zampullín cuellinegro (Podiceps nigricollis)
OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4   ISO:3200  V:1/400   F:4

   Vamos con una rareza. Porque a este paso la antaño abundantísima gaviota reidora va camino de convertirse en eso: en una rareza. De los 3000 ejemplares que invernaban en la ría de Ferrol hace poco más de una década hemos pasado a sólo unos pocos cientos (siendo generoso), que de seguir así se convertirán en unas decenas. Por motivos que desconozco esta bonita gaviota ha experimentado uno de los declives más catastróficos de entre nuestras acuáticas invernantes. Supongo que dentro de unos años habrá romerías de coleccionistas buscando ejemplares de esta especie en Galiza, como sucede ahora cuando aparece alguna Bonaparte.

Gaviota reidora (Chroicocephalus ridibundus)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4  ISO:400  V:1/500   F:4

OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4 + MC1,4x (f:5,6)  ISO:800  V:1/400   F:5,6

   La invernada va terminando. Por desgracia nuestro país (Galiza) es muy pobre en cuanto a acuáticas reproductoras debido al raquítico tamaño de nuestros humedales de agua dulce, cortesía de la dictadura de Franco y su plan de desecaciones masivas. Creo que no hay un solo naturalista gallego que no desee con toda su alma que se pueda llevar a cabo el ambicioso e ilusionante proyecto del que ya hemos hablado aquí (pincha). Sin lugar a dudas sería la noticia del siglo a nivel de conservación.

mércores, 4 de marzo de 2026

04/03/2026 Primera jornada herpetológica con el nuevo equipo

  Por fin llegó la primera sesión herpetológica con el 300 f:4. Aprovechando el tiempo primaveral me acerqué hasta la bocana de la ría para observar lacértidos. 

 El norte gallego posee un clima bastante hostil para reptiles en general, pero tenemos alguna cosilla más que interesante. Por ejemplo, el ayuntamiento de Ferrol supone actualmente el límite norte para la distribución de lagarto ocelado (Timon lepidus) en Galiza. 

Lagarto ocelado (Timon lepidus)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4 + MC1,4x (f:5,6)   ISO:400   V:1/800   F:6,3

Lagarto ocelado (Timon lepidus)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4 + MC1,4x (f:5,6)   ISO:400   V:1/500   F:6,3

  La Sociedade Galega de Historia Natural ha publicado la 11ª revisión del "Atlas de distribución de anfibios y reptiles", del que formé parte como colaborador y redactor. Pongo el mapa actualizado con las citas recientes de lagarto ocelado.

   En ese círculo rojo están las citas más norteñas en Galiza, todas en el concello de Ferrol. Las cuadrículas en gris son referencias del primer atlas, publicado en 1995 con citas de los años setenta y ochenta, básicamente. Durante la década de 2000 lo hemos buscado intensamente por el extremo norte pero no lo hemos encontrado; aunque hay montes graníticos que a priori parecen hábitats idóneos... si ahora no estuviesen ocultos bajo un manto de eucalitos. O quizá aquellas citas antiguas más al norte fueron errores de identificación por confusión con Lacerta schreiberi (eran otros tiempos con mucha menos información de la que tenemos ahora).


Mapa de distribución actual de Timon lepidus. Fuente: S.G.H.N.
En círculo rojo las cuadrículas de Ferrol

Lagarto ocelado (Timon lepidus)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4 + MC1,4x (f:5,6)   ISO:400   V:1/100   F:5,6

  Este gran lagarto ibérico tiene marcada preferencia ecológica por el clima y matorral mediterráneos, que aquí sólo vemos en los documentales de la tele. Únicamente podemos encontrarlo en laderas de solana con roquedos graníticos y otros entornos térmicamente favorables (como el paseo peatonal de la playa de Doniños), siempre próximos a la costa.

  Muchos de estos afloramientos rocosos están ya cubiertos por tojal maduro o, lo que es peor, por eucaliptal, como ha pasado en otras comarcas gallegas. Hoy sólo hallé dos ejemplares. 

Hábitat de la especie en tierras ferrolanas

Lagarto ocelado (Timon lepidus)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4   ISO:400   V:1/640   F:5,6

 Mucho más abundante es la lagartija de Bocage, la lagartija gallega por antonomasia. Nunca he entendido por qué Iberolacerta galani se denomina "lagartija leonesa" (aunque está presente también en Ourense y Zamora) pero Podarcis Bocagei no se llama "lagartija gallega", con todos los respetos al histórico herpetólogo. Si se prioriza al descubridor, que lo entiendo, por coherencia habría que denominar a la otra "lagartija de Galán" como homenaje a Pedro, digo yo. 

Lagartija de Bocage (Podarcis bocagei)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4   ISO:400   V:1/800   F:7,1

Lagartija de Bocage (Podarcis bocagei)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4   ISO:400   V:1/800   F:7,1

Lagartija de Bocage (Podarcis bocagei). Macho típico
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4   ISO:400   V:1/1250   F:4,5

   Además de ser el límite norte en la distribución gallega del ocelado, Ferrol guarda otro tesoro poco conocido. Tenemos dos poblaciones de Bocagei (muy próximas entre sí) entre las que hay numerosos ejemplares de la variante Podarcis bocagei concolor, que se caracterizan por la ausencia de pigmentación negra, siendo sus ejemplares de un pardo cobrizo o verde casi uniforme preciosos, aunque también hemos visto híbridos. Una maravilla.

Lagartija de Bocage (Podarcis bocagei), variante concolor
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4   ISO:200   V:1/640   F:5

   Dicha variante cromática, de la que había muy pocas citas, fue descubierta en Ferrol por el colega Manuel Arzúa Piñeiro en 2017. Esta tarde pude fotografiar un ejemplar de color castaño en una de las dos poblaciones, ambas en las mismas afueras de la ciudad.

Lagartija de Bocage (Podarcis bocagei), variante concolor
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4   ISO:200   V:1/500   F:5

Lagartija de Bocage (Podarcis bocagei), variante concolor
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4   ISO:200   V:1/500   F:5

 Y con esta joya terminamos el primer post netamente primaveral. Ganas tenía, cagoenlamar.