Seguidores e seguidoras

mércores, 10 de xuño de 2026

Avetorillo común (Botaurus minutus) en Doniños!

 Hoy me tomaba un "día de asuntos propios" para completar el censo de escribano palustre en las dos localidades que faltaban: el Carregal de San Xurxo y el lago de Doniños, ambas en Ferrol.

    En Doniños me encontraba al colega Ángel Couce. Lo invité a venir al transecto, para que viese como era un trabajo de éstos, con permiso de la Xunta para emisión de cantos y la metodología de la SEO. Creo que no se arrepintió de haber subido al coche.

Lugar del avistamiento

        Cuando estábamos terminando el censo de escribano, en el carrizal de la desembocadura, aparecía volando un avetorillo común a muy poca distancia de nosotros. Entre la sorpresa del momento y la relativa inexperiencia de ambos observadores con la especie, nos quedamos sin determinar el sexo del individuo. Al menos podemos considerar que era un adulto, por la parte ventral que casi fue lo único que pudimos apreciar.

Orilla del lago cerca del lugar del avistamiento


    Es mi primeira observación de avetorillo en la laguna de Doniños, aunque en la de A Frouseira tengo unas cuantas. La última hace más de veinte años, por desgracia. Por cierto las celdas en blanco realmente deberían tener "x", un número que no pude precisar, pero varios ejemplares.


   En 2021, había observado y fotografiado de manera testimonial un ejemplar en el embalse de As Forcadas. Probablemente un macho de segundo año en paso (por las primarias negras).

Avetorillo común (Botaurus minutus)
Embalse de As Forcadas. 09/05/2021

Avetorillo común (Botaurus minutus)
Embalse de As Forcadas. 09/05/2021

 Ya he publicado las páginas de mi cuaderno de campo con la primera observación en Valdoviño:  dos ejemplares avistados (macho y hembra) en 1992. Un momento glorioso.


  El seguimiento que hice al avetorillo durante los años 2000-2003 permiten asegurar que la especie fue un reproductor en grado posible o incluso probable en A Frouseira. Curiosamente el primer dato que tengo sobre presencia de avetorillo en la comarca de Ferrol fue de laguna de Doniños, donde lo había observado un chico muy joven cuyo nombre no recuerdo, y con quien había hablado en el local de la SGHN. Años más tarde había habido algún avistamiento más por parte de otros observadores. Fue hace muchos años y no recuerdo tampoco.

   Ahora voy poco por el "Parque Canino Doniños". No descarto que si hiciésemos un seguimiento intensivo como el que realicé en Valdoviño hace 25 años podríamos empezar a considerar al avetorillo como un ardeido reproductor en esta bonita laguna ferrolana. A ver si alguien se anima!

 Termino con una foto tomada por José Ramón Castro desde el campo de tiro y donde se observa la zona con mayor superficie de hábitat favorable para el avetorillo común. Una superficie cada vez más reducida ante el crecimiento invasivo de la comunidad de sauces (Salix atrocinerea). Con el tiempo este carrizal pasará a ser otra ortofoto antigua del Sig-pac. Aprovechad mientras dura!

Carrizales de la margen oeste, cada vez más invadidos por sauceda
Foto. José Ramón Castro Gómez 2018

martes, 9 de xuño de 2026

Control de "Emberiza schoeniclus lusitanica" en Valdoviño

   Ademáis de colaborar no censo de escribidor das canaveiras organizado pola S.E.O. quería facer unha mostraxe persoal, empregando a metodoloxía que uso habitualmente. Unha metodoloxía moi diferente á deseñada pola SEO, baseada en barridos de telescopio desde un ponto ao sur do humidal desde onde hai unha boa perspectiva da maior parte do seu hábitat potencial. Ou había. O crecemento de salgueiral está a tapar a visión cada vez máis . Un problema que afecta a todos os humidais galegos, como xa teño comentado aquí.

No sector central do canaval existen varios claros que hai moitos anos bauticei como "Claros da marisma". Cando a lagoa está baleira pódese chegar a eles con botas de goma, sendo un lugar fascinante. Na actualidade xa están prácticamente ocultos polos salgueiros da beira sur.

Sector central da canaveira

  Outras partes da xunqueira seguen visíbeis, pero están moito máis lonxe. Qué importante sería construir un observatorio de torre na beira sur da canaveira! Paréceme inconcebible que ningún "peso pesado" da ornitoloxía teña pedido isto á consellaría de medio ambiente (eu son un don nadie en termos científicos ou de conservación).

Sector occidental (Baía da Lontra, A Pesqueira, Cinto do oeste, etc)

    Na Coruña seguimos coa folga do sector do metal (o convenio de Siderometalurxia), que afecta a Navantia de maneira indirecta.  Eu tento sempre botar unha mao en asembleas, piquetes ou manifestacións, adicando parte do tempo de folga á observación naturalista, que necesito coma terapia para superar a depresión.

 Esta mañá logo de colaborar un par de horas no piquete da quenda de mañá marchei a Valdoviño para facer o censo de escribidor das canaveiras. Aínda que o momento escollido non foi o mellor: ceo nuboso, temperatura fesca de 10-11 ºC e a desbrozadora do concello facendo pasadas para limpar o camiño no que está no meu "observatorio schoeniclus".

Sector oriental (Canaveira do Vilar, Lago Pequeno, paseo peonil, etc)

Lagoa da Frouseira
Sony RX10 III focal 35mm equiv.    ISO:100   V:1/320   F:5

domingo, 7 de xuño de 2026

Pájaros comunes de Moeche y cuidado con las imitaciones!!!

    Esta mañana volvía al "escenario del crimen" por si sonaba la flauta y obtenía más información de la familia de martas, pero no hubo suerte. Esto no es tan fácil como ir a ver la rareza de turno, que permanece relocalizada minuto a minuto por una legión de birders que saben qué hace y donde está en cada momento. Algo que, en mi opinión, elimina la gracia de la sorpresa o el valor del esfuerzo (y el valor del dato científico, que deja de serlo porque es una repetición de la misma observación). Ver martas activas  de día es otra historia...

  Como no podía ser menos os pongo otra caca. Una caca de marta europea en "formato invernal", con restos animales y sin presencia de semillas de fruta. En estos casos no queda otra que recoger un pedazo y acercarlo a la nariz para confirmar su autoría por medio del olor; desagradable, pero mucho menos nauseabundo que en otros carnívoros (la vida del naturalista es dura!). Probablemente este excremento no sea de la hembra Chosca.

Excremento de marta europea (Martes martes)

    Para fotografiar aves debería poner el teleconvertidor MC1,4x en el 300 mm pero al final nunca lo pongo por si acaso aparece un mamífero. Así pues todas las tomas de aves quedan con una focal muy justa. No queda otra que recortar las fotos hasta donde permita la imagen sin que se note mucho.

Arrendajo euroasiático (Garrulus glandarius)
OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4  ISO:400   V:1/200  F:4

Pinzón vulgar (Fringilla coelebs)
OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4  ISO:800   V:1/200  F:4

   Estos días me resulta difícil ver alcaudones. Las horas no son tampoco las más apropiadas.

Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio) MT2

  Mirlos o zorzales son compañeros habituales en mis largas "esperas mustélidas".

Mirlos comunes (Turdus merula)

     Y ahora va un consejo para los ornitólogos más jovenes: ojo con las imitaciones! 

 He visto listas de eBird que me despiertan cierta sorpresa y quizá se deban a una excesiva confianza en la aplicación Merlin. Porque las imitaciones de algunos pájaros rayan la perfección, como he podido comprobar en numerosas ocasiones. Estorninos "clavando" el canto de oropéndola, o zorzales comunes clavando lo que sea son un clásico. En Valdoviño he llegado a oir archibebes comunes o charranes patinegros emitiendo reclamos desde el interior de un pinar. Lógicamente eran cantos emitidos por el tordo músico, que decimos en gallego.

   Este fin de semana he tenido oportunidad de escuchar un zorzal común que imitaba a la codorniz de una manera perfecta. Tan perfecta que incluso no descarto que hasta lo sea finalmente. En principio, teniendo en cuenta que conozco el lugar como la palma de mi mano y viendo el punto desde el que procedía ese "pas-pa-llás" supongo que es un zorzal cabrón con ganas de volverme loco.

Zorzal común (Turdus philomelos)
OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4  ISO:400   V:1/200  F:4

  Como he dicho, tened cuidado la gente joven si oís algo fuera de lo común en vuestro local patch. Mi consejo es que escuchéis el canto durante un rato para comprobar que no contiene estrofas diferentes al canto principal producto de un imitador (el arrendajo común también imita otras aves, ojo).

  Con respecto a la aplicación Merlin, pues va muy bien, cierto es. Pero veo que no detecta cosas que yo sí detecto y otras se las inventa. Me ha sacado correlimos tridáctilo en varias zonas de campiña donde es imposible que lo hubiese. No hay como la experiencia de campo.