Escribanos cerillos y buscarla pintoja!

     Esta semana estuve de nuevo por Santa Mariña do Monte (San Sadurniño) en compañía de Manolo Rei. Tenía la intención de enseñarle nuestros últimos escribanos cerillos, cosa que conseguí, al encontrar una de las parejas y una hembra. Pero no pudimos tomarles fotos decentes. Aprovecho que el Pisuerga pasa por Valladolid para publicar unas fotos antiguas de la especie, editadas ahora para el nuevo monitor de 1080x1920 píxeles. Ignoro el motivo pero sólo guardé los archivos JPG, así que poca edición pude llevar a cabo.

Escribano cerillo (Emberiza citrinella) macho

OM-1 + Zuiko 100-400 mm   f:6,3   ISO:1250  V:1/250  F:6,3

   Las fotos fueron tomadas en 2023 durante una visita a las famosas Brañas de Xestoso, en Silleda (Pontevedra). Con una luz del demonio, pero al menos el escribano colaboró.

Escribano cerillo (Emberiza citrinella) macho

OM-1 + Zuiko 100-400 mm   f:6,3   ISO:400  V:1/80  F:7,1

Escribano cerillo (Emberiza citrinella) macho

OM-1 + Zuiko 100-400 mm   f:6,3   ISO:800  V:1/125   F:7,1

Escribano cerillo (Emberiza citrinella) macho

OM-1 + Zuiko 100-400 mm   f:6,3   ISO:800  V:1/160  F:7,1

Escribano cerillo (Emberiza citrinella) macho cantando

OM-1 + Zuiko 100-400 mm   f:6,3   ISO:640 V:1/125  F:7,1

Escribano cerillo (Emberiza citrinella) macho

OM-1 + Zuiko 100-400 mm   f:6,3   ISO:800  V:1/160  F:7,1

    También hicimos la primera espera de la "Operación Mustela 2026", dedicada a la observación de carnívoros,  muy especialmente a mustélidos como marta y armiño/comadreja. Manolo tuvo suerte y pudo observar fugazmente en dos ocasiones lo que sin género de duda era un ejemplar de Mustela erminea/nivalis, por la descripción que me dió. Yo estaba despistado mirando para las musarañas.

Musaraña (Crocidura sp) encontrada muerta en As Regas de Moeche

 Esta mañana volvía al lugar del crimen, nunca mejor dicho, y me llevaba una bonita sorpresa: una buscarla pintoja cantando en As Regas de Moeche.

 He subido a eBird las 58 observaciones que tengo de la especie entre 1986 y esta misma mañana; casi todas en período nupcial (las de finales de julio a octubre son bichos en paso). Podéis verlas en este enlace. Un pájaro que fue reproductor común en la comarca de Ferrol hace años, con una población asentada esencialmente en los humedales litorales o sus proximidades (Doniños, San Xurxo, Valdoviño, etc) y en el valle del Xuvia a su paso por Moeche, donde ocupa prados pantanosos y parcelas de cereal cuando se cultivaba de eso.

  Las fotos que pude tomar son malas con ganas, lo sé. Coger foco entre una maraña de gramíneas y zarzas es imposible por mucho equipo PRO que lleves. Pero sirven para confirmar una identificación sobre la que tampoco tenía dudas. Porque es un bicho inconfundible... y fascinante.

Buscarla pintoja (Locustella naevia)

   Habrá que volver mañana a ver si esta buscarla se anima y se queda a criar por aquí (algo para lo que será necesario una hembra, que en la Naturaleza el género no es un constructo mental sino un hecho científico). Desde luego el hábitat de la observación parece óptimo para la especie. 

Novidades no Basteiro

  Onte ao saír do traballo achegueime de novo polo Rego do Basteiro (Neda), ún deses lugares que están moi perto de casa e que sempre che dá algunha alegría. Por exemplo na forma de libeliñas.

Parella de donceliñas vermellas (Pyrrhosoma nymphula) copulando

OM1-1 + Zuiko 300 mm f.4   ISO:400  V:1/800   F:5

  O tempo era algo desapacíbel para invertebrados ou réptiles (18ºC mas con vento frouxo/moderado). Sen embargo levei unha pequena sorpresa polo número de odonatos observados no tramo do Basteiro que prospecto habitualmente, duns 500 m liñais:

• 14 Donceliñas vermellas (Pyrrhosoma nymphula)
• 28 Donceliñas de mercurio (Coenagrion mercuriale)

Teño moito interese en ver qué sucede éste ano logo da limpeza de vexetación realizada polo concello este inverno (o ano pasado tivemos unha emerxencia brutal de mercuriale, que cheguei estimar en 1000+ individuos). Desde logo comeza ben a cousa para estar a día 1 de abril.

Donceliña de Mercurio (Coenagrion mercuriale) 

OM-1 + Zuiko 300 mm f.4 + tubos Meike 26mm   ISO:200  V:1/500   F:5

  Por desgraza o vento que adoita soprar por esta esquina peninsular dificulta moitísimo a fotografía de aproximación, porque as herbas non paran de se mover. E a luz dura do mediodía era mala tamén. Así e todo gosto deste siálido, unha familia de moscas que coñecen ben os pescadores deportivos (empréganas coma cebo ou de modelo para fabricar os señuelos). Lin que a presenza de siálidos é un bioindicador da boa calidade das augas.

Sialis lutaria. Fam. Sialidade (Orde Megaloptera)

OM1-1 + Zuiko 300 mm f.4  + tubos Meike 26mm  ISO:200  V:1/500   F:4

   Pola forma en que descansan as ás ao se pousar lembran aos tricópteros, mas os siálidos non teñen nada a ver. Falando do tema, tamén observei un mínimo de 6 troitas comúns, case todas moi noviñas e algunha xa máis feita.

Troita común (Salmo trutta fario)

 

Troita común (Salmo trutta fario)

  Sigo incómodo coa ausencia de zoom no 300 de focal fixa. Algo que me impedíu coller todo o corpo da troita na imaxe anterior e case, case, ao grupo de patiños que apareceron de súpeto.

Pitos novos de lavanco real (Anas platyrhynchos)

  Unha femia nadaba xunto a dez pitos de poucos días, os primeiros da temporada.

Pitos novos de lavanco real (Anas platyrhynchos)

Pitos novos de lavanco real (Anas platyrhynchos)

OM-1 + Zuiko 300 mm f:4  ISO:800   V:1/640   F:5

Nai pata controlándome

     Poucas cousas hai máis encantadoras que ver un grupo de patiños novos rebulindo acó e aló. Móvense talmente coma se fosen xoguetes mecánicos, patiños de xoguete. Por veces a sorprendente velocidade. Quizá debera grabar un vídeo e subilo para poder apreciar mellor a beleza da escea, pero eu o que quero aprender é fotografía, non vídeo.

 

Pito novo de lavanco real (Anas platyrhynchos)

OM-1 + Zuiko 300 mm f:4  ISO:1600   V:1/640   F:5,6

Femia de lavanco real (Anas platyrhynchos)

 Botei de menos o Pana 100-300 mm (que tiña no maleteiro a pouca distancia), pois non era nada doado seguir focando os patiños sen que se fosen da composición.

Pitos novos de lavanco real (Anas platyrhynchos)

OM-1 + Zuiko 300 mm f:4  ISO:800   V:1/640   F:5

Pitos novos de lavanco real (Anas platyrhynchos)

OM-1 + Zuiko 300 mm f:4  ISO:400   V:1/1000   F:5

 E con esta preciosidade rematamos por hoxe. Sen lugar a dúbidas unha das esceas máis bonitas, enternecedoras e simpáticas que podemos desfrutar na primavera galega.

29/03/2026 Picas das árbores e escribidores amarelos

  Esta mañá fixen varias mostraxes polos altos que hai a cabalo entre os concellos de Narón e San Sadurniño, e que pertencen ás parroquias de Sedes e Santa Mariña do Monte respectivamente. O obxectivo era "monitorizar" (que se di agora) a presenza de dúas especies que posúen alí unhas poboación moi interesantes.

   Por unha banda a pica das árbores (Anthus trivialis), especie da que hoxe observaba os primeiros exemplares da temporada. Catro machos cantores na Golpilleira (Santa Mariña do Monte) e outro máis no Monte do Seixo (Sedes).

Pica das árbores (Anthus trivialis), macho cantor

  Esta pica é un paxaro que vive nas rexións máis "eurosiberianas" da Península. Pego o mapa que publica a páxina da S.E.O. Birdlife (a verdade é que non parece moi preciso para a rexión galega, quizá por falta de datos).

Mapa de distribuizón de pica das árbores publicado na web da S.E.O.

  Estes individuos observados hoxe semellaban os residentes nos seus territorios habituais.

Pica das árbores (Anthus trivialis)

    Previamente, e logo de facer unha mostraxe nocturna coa lanterna frontal en terras de Lamas (San Sadurniño) fotografaba estoutra pica. No momento e polo jizz pareceume unha pica das árbores. Ollando as fotos xa non o teño claro. Non cobro por dar opinións.

Pica sp (Anthus sp) fotografada en Lamas (San Sadurniño)

   O outro paxaro obxectivo da xornada era o escribidor amarelo. Atopei dúas parellas na contorna da Golpilleira, tamén ocupando territorios tradicionais destes últimos anos e por tanto exemplares reprodutores con bastante probabilidade.

Parella de escribidores amarelos (Emberiza citrinella) 

  Un dado moi importante para a súa identificación é a mitra (1) de cor parda, non gris ou verde, coma noutros escribidores.

Escribidor amarelo (Emberiza citrinella) macho de costas

Escribidor amarelo (Emberiza citrinella) macho

  Poño tamén o mapa que colgou a SEO na súa web. Ignoro o motivo pero é completamente diferente en formato ao da pica das árbores.

Mapa de distribuizón do escribidor amarelo na Península. Fonte: S.E.O. Birdlife

  Nesta entrada non engadín os parámetros fotográficos porque todos os bichos estaban moi lonxe e houbo que recurtar. Xa haberá tempo para iso. Hoxe o importante era o valor documental.

Escribidor amarelo (Emberiza citrinella) macho

    A SEO considera ao escribidor amarelo en perigo de extinción en base aos traballos levados a cabo no programa S.A.C.R.E. (no cual colaborei cinco anos). Polo visto a mudanza climática xunto aos cambios da paisaxe estarían detrás dun declive cifrado en aproximadamente un 60% da súa poboación española nos últimos 20 anos. Un dato certamente alarmante.

Parella de escribidores amarelos (Emberiza citrinella) 

    A maiores, esta poboación de escribidores amarelos é de máximo interés por estar localizada a só 250 m. sobre o nivel do mar e a 7 Km da costa en liña recta, algo bastante insólito en terras galegas.

  No seu momento estimei en 4-5 territorios de escribidor amarelo presentes na zona da Golpilleira, que abrangue aproximadamente unhas 12 has (11/04/2019 Noticiario Ornitoxeográfico da Sociedade Galega de Ornitoloxía). Había e hai máis noutros pontos destes planaltos que separan, mas tamén unen, os concellos de Narón e San Sadurniño. Haberá que estarmos atentos.

(1) Acepción para o termo"obispillo" en idioma galego