Otra esmeralda de Curtis (Oxygastra curtisii) en el Basteiro!!

  Mañana hará justo diez años desde que avisté mi primera "esmeralda de Curtis", como se denomina en gallego, Oxygastra curtisii en latín (clica). Una libélula catalogada como en peligro en el Libro rojo de los invertebrados de España y cuyas mayores poblaciones peninsulares se hayan en Galiza.

  Tras el fracaso de ayer en Forcadas, este mediodía me acerqué al Rego do Basteiro (Neda) para ver si había alguna libélula. Un cauce que encontré casi vacío de espiga de agua (Potamogeton natans/sp). Ignoro el motivo. Quizá las hayan consumido los ánades reales, de los que han criado tres o cuatro parejas (no está mal para ser un simple canal artificial).

Rego do basteiro (Neda). Foto con Samsung A25

    La pérdida de masas de potamogeton hace que desaparezcan las ranas verdes de estas zonas más expuestas. Eso sí, la calidad de las aguas parece excelente. Desde que controlo el Basteiro nunca había visto tantas truchas de río como este año!

Zona del cauce donde había mucho Potamogeton natans

Espadañas (Typha latifolia)

   El número de odonatos observados fue relativamete bajo, pero se compensó con la variedad de especies, que fueron éstas:

• 4 Calopteryx haemorroidalis
• 1 Calopteryx virgo
• 8 Coenagrion mercuriale
• 3 Anax imperator
• 1 Crocothemis erythraea
• 10 Orthetrum coerulescens
• 1 Oxygastra curtisii

    Ya habrá tiempo para probar el macro del 300 más en serio. Hoy todas las tomas llevan bastante o mucho recorte porque estaban lejos.

"Gaiteiro vermello" (gal.) Calopteryx haemorrhoidalis

OM-1 + Zuiko 300 mm  f:4  ISO:400  V:1/800   F:4

"Libélula celeste" (gal.) Orthetrum coerulescens

OM-1 + Zuiko 300 mm f:4  ISO:200  V:1/800   F:4

Orthetrum coerulescens

OM-1 + Zuiko 300 mm f:4  ISO:200  V:1/500   F:4

La siempre espectacular Crocothemis erythraea

OM-1 + Zuiko 300 mm f.4  ISO:200  V:1/800   F:4

Hembra de Anax imperator ovopositando

    Muchas sospresas aparecen cuando estás a punto de recoger los bártulos, que se dice. Nada más y nada menos que una esmeralda de Curtis volando casi al lado de mi coche.

Esmeralda de Curtis (Oxygastra curtisii)

  Todos los ejemplares que había conseguido fotografiar eran machos. Pienso que éste es una hembra (corrigan los expertos si procede). Sus ojos tan azules y un abomen que visto en el campo parecía mucho más curvado me hicieron dudar con Onychogompus, no sé muy bien por qué. Al ver las fotos en casa y consultar la Dijkstra ya quedé más convencido de Oxygastra.

Esmeralda de Curtis (Oxygastra curtisii)

  En este caso las fotos son mucho más malas porque las condiciones no eran las mismas que con las libélulas posadas, pero su valor documental es muy superior.

Esmeralda de Curtis (Oxygastra curtisii)

   Tomar fotos de libélulas en vuelo no es cosa fácil ni siquiera con un  equipo como el mío. Pero hoy he descubierto por qué las tomas de libélulas o pájaros en vuelo me costaban mucho más de lo que leía sobre la OM-1 y el enfoque de seguimiento en todas esas reviews de Internet. Conocer bien el manual y los parámetros de un equipo PRO exige un tiempo que quizá no le estoy dedicando. Habrá que estudiar un poco más si quiero sacarle el rendimiento que ofrece.

    También hice prácticas con un grupo de vencejos comunes. Pero de eso hablaramos otro día. Hoy las protagonistas son las libélulas y la esmeralda de Curtis.

07/07/2026 Unha visita rápida a Forcadas

 Había tempo que non ía polo encoro das Forcadas e hoxe ao saír do choio fixen unha visita rápida, por ver como estaba de nível hídrico e de bichos. E estaba moi baixo de todo. 

Encoro das Forcadas (Valdoviño). Cola de Vilaboa

Samsung A25 (focal equiv. 27 mm)  ISO:50   V:1/500  F:1,8

  Deume a sensación de que nestes últimos dous anos non se acadaou o grao de eutrofización de anos anterioes, que convertían a auga nun caldo sen osíxeno durante os meses de verán. Desde logo a auga non cheiraba coma outras veces. É posible que teñan curtado os verquidos orgánicos que provocaban este problema dese varias granxas situadas nun concello limítrofe. 

Encoro das Forcadas (Valdoviño). Enseada das Cortiñas

    O pantano amosaba un nível máis propio de finais de agosto que de primeiros de xullo. Nestes momentos hai un hábitat realtivamente favorábel para a sedimentación de limícolas, mas debeu ser bastante prexudicial para a reprodución de acuáticas. Das poucas que aínda o fan. Só parei en dous sitios e chamoume a atención non ver nin un só mergullete.

  Si había 4 biluricos de ás negras (Tringa ochropus), un habitual xa por estas terras e aughas.

Biluricos de ás negras (Tringa ochropus). Tres deles

   Logo da vaga de calore que tivemos a pasada fin de semana (39ºC en Ferrol!) contaba que aquilo estaría cheo de libeliñas e outros insectos a esas horas do mediodía. Outra sorpresa, porque non vin prácticamente ningunha: un par de Sympetrum sanguineum, un Anax imperator e para de contar. 

 A poboación de anfibios aínda non está extinguida. Alí onde chegan as invasoras cómpre falar nestes termos, por moi alarmantes que poidan parecer. 

Rá verde ibérica (Pelophylax perezi)

  A estroza experimentou un declinio importante, como acontece nestes humidais infestados con invasoras (e con problemas de eutrofización). Alegroume o día este xuvenil, quizá do ano pasado:

Estroza ibérica (Hyla molleri)

OM-1 + Zuiko 300 mm  + MC1,4x  f:5,6   ISO:400   V:1/640   F:7,1

  É curioso, mas desque comprei o Zuiko PRO case non tiven ocasión de facer fotografía macro. Tamén é certo que movéndome por onde me movo estes últimos anos non resulta doado. A maioría de colegas naturalistas (xa non digamos os coleccionistas) péganse unhas viaxes que meten medo. A min o Delta do Ebro xa me parecía ir moi lonxe, pero iso nos tempos que corren é como dar un paseo polo parque.

 Claro que tampouco teño aquelas ganas que tiña de subir montañas ou explorar fragas perdidas como facía cando era máis novo. Nesta fase da miña vida o que me presta son paseos cómodos cerca de casa, volver a casa tranquilo e desfrutar da edición fotográfica para esquecer outros problemas (pasados e presentes) que me traen polo camiño da amargura. 

PD: Por certo, chegou a calor e con ela os ladridos insoportábeis de certo caniche que a loca da súa propietaria permite durante horas na rúa que dá contra o meu dormitorio. Pola mañá,... pola tarde, ...pola noite.... (chamar á policía local dache máis problema a ti que a ela). Un día pasei xunto á perrucaría que rexenta a propietaria e tiña o can dentro ladrando sen motivo como se non houber un mañá. Non paraba de ladrar mentras dentro perruqueiras e clientas falaban con absoluta normalidade!!! Eu non daba creto. Podo asegurarvos que co eco que facían os ladridos era insoportable camiñar ata pola acera de enfrente, non quero imaxinar dentro do local. E todas elas actuaban como se non ocorrese nada. Están para manicomio.

Valdoviño. Despropósito tras despropósito

    Con este título, que semella un trabalíngoas, podemos definir a historia recente da lagoa da Frouseira e do resto do litoral de Valdoviño. Desde a irrupción desa peste que é o mascotismo (que non a tenencia responsable) xa perdera as ganas de ir por aló. Hoxe volvín para casa coa sensación de que vai pasar moito tempo antes de que regrese ao lugar.

   O Concello vén de prolongar a maldita valla de madeira por unha parte do perímetro lagunar. Unha parte onde resulta necesario acceder á ribeira para censar ou fotografiar, sobretodo cando o nivel está baixo. Unha máis das desfeitas levadas a cabo en contra dos ornitólogos. E dos pescadores de caña, unha actividade que tamén goza de afeizón na zona.

  Lin en prensa que a misión desta valla era "impedir o acceso de persoas ou animais á lagoa". Desde logo as persoas vano ter máis complicado (coñecendo ás xentes de Valdoviño penso que esa valla vai durar pouco de pé). Os cans seguirán accedendo coma sempre, obviamente.

    Hai uns meses pintaban parte da pista perimetral para criar un carril bici. Con esta actuación, aparentemente inocente, fodéronos ben aos ornitólogos. Porque agora non dispomos de espazo onde parar o carro un momento para observar acuáticas, algo que é moi de agradecer cando censas ou cando chove, por exemplo. Iso si, os veículos seguen pasando pola pista, algúns deles a toda velocidade, como certo repartidor de prensa. Pero un afeizoado á observación ou á fotografía de aves non pode estacionar un ratiño xunto o intermareal. 

Paseo canino, carril bici e circuito do "Repartidor Asasino"

   Eu non entendía ese furor por facer carreiros para bici e cheguei a considerar que na equipa de goberno do Concello fosen todos membros dalgunha asociación cicloturista. Recentemente okupouse parte da estrada ao faro para facer outro máis. Neste caso, e desde o meu ponto de vista, con esta actuación provócase un risco innecesario para os condutores e mesmo para os peóns, por ser unha estrada moi estreita onde agora resulta complicado cruzarse con outro carro que veña de frente (a min pasoume e tiven que invadir o carril bici ou me quedaba sen retrovisor esquerdo). 

Estrada ao faro por Taraza

  Como dixen, non lle vía moito sentido a toda esta tolemia pro-bicicleta, até que Cosme Damián me chamou esta semana e me contou a última "inocentada" da Xunta de Galicia: o Camiño litoral, un proxecto para comunicar case toda a costa galega con sendeiros peonís ou de bici.

  Polo visto a Consellaría de Medio Ambiente rexeitou todas as alegacións (xa o fixeron tamén co Plano de Conservación da Frouseira ao cual eu mesmo presentei alegacións vía SGHN). Algúns dos sendeiros previstos atravesan zonas de enorme impacto ecolóxico. Por exemplo sistemas de dunas grises con orquídeas, ou as proximidades do único ponto de cría de galguiñeira (Botaurus minutus) na metade norte galega.

Camiño litoral na lagoa e sistema dunar de Doniños (Ferrol)

  Por suposto estes itinerarios litorais xerarán un efecto chamada, que provocará a presenza masiva de xente e cans soltos en todas as rotas. O voto é o voto, e coas cousas de comer non se xoga. Decepcionoume un pouco que o alcalde de Valdoviño (boa persoa) se preste a estas burradas ás que xa nos ten acostumados a Xunta do PP. Esa valla de madeira é o máis absurdo que vin nunca nun espazo natural. Para o que tiña que servir (evitar que os cans ceibes entrasen na lagoa) non serve; para o que non debía afectar (ornitólogos e pescadores) nos fode vivos.

Camiño litoral previsto en Valdoviño

 Voltei a casa botando de menos a tranquilidade e  paz que sinto cando veño de Moeche ou do peirao de Maniños. Claro que aqueles non son "espazos protexidos". Menos mal!!!

Litoral de Valdoviño

     Como dixen nun post anterior, haberá que montarse un chiringuito para vivir do erario público a conta da Consellaría de Medio Ambiente e as súas ocorrencias. O de multar aos infractores mascotistas, presentes de xeito permanente nos espazos protexidos, vai ser que non. Iso quita votos nesta distopía que é o século XXI.