Seguidores e seguidoras

luns, 4 de maio de 2026

En Zamora con el G.N. Hábitat: estepa cerealista y avutardas

  Pues ya estoy aquí, luego de la excursión a Zamora organizada por el Grupo Naturalista Hábitat y que guiamos Cosme Damián Romay Cousido y yo. De la anotación de datos se encargó Alén Espiña Otero, otro joven talento salido de esa gran cantera naturalista que es el grupo Hábitat. 

   Tengo mucho material para publicar así que hoy empezamos con la primera entrega, dedicada a la estepa cerealista. Que, por cierto, nos recibió con tiempo de tormentas y algo de lluvia los tres días.

"Pisteando" por Villafáfila
Sony RX10 III (focal 65 mm equiv.)   ISO:100  V:1/400  F:5

"Twister II"
  
 La visita estuvo centrada en Villafáfila, siempre espectacular. Aprovecho para rogar una vez más que veáis el post en el monitor del ordenador y no en el móvil. Soy consciente de que ahora todo el mundo visita Internet desde el smartphone, pero ver las imágenes de un lugar tan impresionante como Villafáfila en la pantalla de un teléfono debería ser ilegal.

Cúmulos de tormenta en el cielo de Villafáfila
Sony RX10 III (focal 80 mm equiv.)   ISO:100  V:1/800  F:6,3

  Como había que andar ligero y con telescopio decidí llevar la Sony RX10 III. Por cierto, una de las participantes tenía la Sony RX10 IV (Barbara, una chica estadounidense). 

Estepa cerealista

 
Amapolas en primer plano

   La excursión se convirtió casi en un marathón ornitológico o uno de esos viajes contratados con empresas de turismo birder, en que se busca una lista de "especies objetivo". Desde ese punto de vista fue un éxito con - creo recordar - más de 120 especies de aves observadas, pero las cifras de aves acuáticas reproductoras o migrantes resultaron anormalmente bajas. La gente se lo pasó pipa, que es de lo que se trata, y muchas personas sacaron un montón de bimbos (1).

  Empezando por aves esteparias típicas de la zona, como cogujadas comunes, terreras comunes, alondras, calandrias, perdices, aguiluchos cenizos, escribanos trigueros, etc...

Terrera común (Calandrella brachydactyla)
 
    Visitamos una zona donde hay una población de calandrias comunes reproductoras, algo que hizo especial ilusión a Damián. La verdad es que este pájaro resulta fascinante por su increíble capacidad para imitar cantos ajenos.

Calandria (Melanocorypha calandra) cantando en vuelo 
  
   El escribano triguero, más conocido para los gallegos, estaba omnipresente. Es quizá una de las especies más "fotografiables" de la zona por su confianza hacia los humanos. Se agradece.

Escribano triguero (Emberiza calandra)
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)   ISO:400  V:1/320  F:4

Escribano triguero (Emberiza calandra) cantando

Escribano triguero (Emberiza calandra)

Escribano triguero (Emberiza calandra)
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)   ISO:200  V:1/500  F:4
  
   Hablando de bimbos, el sábado tuve el mío: una ganga ibérica que volaba acompañando tres gangas ortegas, identificada por Damián. Claro que ir con Cosme Damián es jugar con ventaja. Además de un conocimiento científico enciclopédico, tiene una capacidad para detectar e identificar especies de todo tipo (no sólo aves) que roza lo paranormal. 

Gangas ortegas (Pterocles orientalis) y ganga ibérica (Pterocles alchata, en rojo)

  Si hablamos de aves esteparias, la reina absoluta de Villafáfila es por supuesto la avutarda euroasiática, una de las aves voladoras más pesadas del mundo mundial.

Avutarda euroasiática (Otis tarda) hembra

Avutarda euroasiática (Otis tarda) macho

      Observamos un macho haciendo la rueda, como se conoce a su exhibición nupcial.

Avutarda euroasiática (Otis tarda) macho haciendo "la rueda"

  Pude hacerles muchas fotos, siempre sin sobrepasar los límites de la Reserva y sin molestar a las aves. Tan sencillo como ir en el coche conduciendo a baja velocidad por las pistas habilitadas.

Avutardas euroasiáticas (Otis tarda)
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:100  V:1/500   F:4

     Varias hembras caminaban por un terreno próximo a Revellinos.

Avutardas euroasiáticas (Otis tarda) hembras
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:100  V:1/500   F:4

Avutardas euroasiáticas (Otis tarda) hembras
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:100  V:1/250   F:4,5

Avutardas euroasiáticas (Otis tarda) hembras
Sony RX10 III (focal 300 mm equiv.)  ISO:100  V:1/250   F:4,5

   Dos machos se acercaron al lugar donde estaban las hembras para pelearse por ellas, aunque su pelea consiste más en teatro que otra cosa: hinchar el cuello, erizar las plumas blancas de la cola y enseñar su "barba". Esta competencia decide cual de ellos conservará su genética tras aparearse.


Avutardas euroasiáticas (Otis tarda) machos
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:200  V:1/320   F:4

   Las fotos quedaron chulas porque la RX10 es una cámara excelente, pero me arrepentí de no haber llevado el equipo micro 4/3" PRO. No contaba con fotografiar así de bien a las avutardas, y más cosas que iremos viendo en otras entradas.


Avutardas euroasiáticas (Otis tarda) machos
Sony RX10 III (focal 220 mm equiv.)  ISO:200  V:1/200   F:5


   Son bichos grandes pero he recortado un poco la mayoría de las fotos porque la distancia con esta especie suele ser importante.

Avutardas euroasiáticas (Otis tarda) machos
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:100  V:1/160   F:4,5

  Como he dicho, estas competiciones tienen más de teatralidad que de pelea física. Gracias a la fotografía ahora puedo ver cosas que antes me pasaban más desapercibidas, como la manera en que se enfrentan los machos de avutarda.

Avutardas euroasiáticas (Otis tarda) machos
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:100  V:1/160   F:4,5

Avutardas euroasiáticas (Otis tarda) machos
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:200  V:1/320   F:4



   Finalmente la sangre no llegó al río y los dos machos se marcharon "como buenos amigos".

Avutardas euroasiáticas (Otis tarda) machos
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:100  V:1/1200   F:4

Avutardas euroasiáticas (Otis tarda) machos
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:100  V:1/125   F:4

    Me encanta la foto final, talmente como si posasen para nosotros.

Avutardas euroasiáticas (Otis tarda) machos
Sony RX10 III (focal 400 mm equiv.)  ISO:100  V:1/125   F:4

  Si habéis leído este post en la pantalla del ordenador os doy las gracias y os espero en el próximo capítulo sobre la visita del Grupo Naturalista Hábitat a Zamora, ya en Netflix.

(1) "Bimbo" es un término que se emplea en el argot pajarero que se refiere a las especies que un aficionado o aficionada ve por primera vez

xoves, 30 de abril de 2026

Viaje a Villafáfila con el G.N. Hábitat

  Este fin de semana estaré en Villafáfila (Zamora) en compañía de los amigos y amigas del Grupo Naturalista Hábitat.


    Durante la semana ha llovido con ganas por allí y el sábado parece que volverá a caer agua. Habrá que adaptarse a las circunstancias. Para un gallego el agua forma parte de nuestra vida cotidiana.

Estepa cerealista en primavera

Laguna de La Fuente

  Ya os contaré como fue. Sin duda bien, porque a primeros de mayo Villafáfila es una salvajada.

luns, 27 de abril de 2026

Pasaxe de limícolas na Frouseira. Chegan os días importantes e a lagoa segue pecha.

  Normalmente a lagoa de Valdoviño adoita estar aberta e con funcionamento mareal nos meses de abril e maio. Sen embargo este ano mantense pechada. Unha casuística moi boa para as acuáticas reprodutoras, que así dispoñen dun nível hídrico máis ou menos regular. Moi mala para o fenómeno da migración (das limícolas especialmente).

Limícolas no intermareal 03/05/2013
Canon SX60 (24-1200 mm) f:6,3   ISO:200   V:1/500   F:6,3

   Ademais do elevado número de aves que se chegan a concentrar, cómpre salientar que a maioría están xa coa penaxe nupcial, co cual todo resulta máis vistoso.

Fuselos de rabo pinto e pilros 07/05/2016
Canon SX60 (21-1365 mm) f:6,5   ISO:200   V:1/800   F:6,3

Píldoras cincentas 07/05/2016
Canon SX60 (21-1365 mm) f:6,5   ISO:200   V:1/800   F:6,3

    Por desgraza nos últimos anos esa sedimentación está a ser bastante pobre, por non dicir raquítica. Na miña opinión, e logo de tratalo con outros colegas, penso que a causa principal pode ser o cambio climático, que fai que moitas aves non requiran emigrar a latitudes tan meridionais como antes. Por outra banda, a presenza masiva e permanente de cans ceibes en todo o espazo natural é algo que obviamente dificulta a concentración de aves migrantes. Con estes ingredientes semella complicado que volvamos a ter os espectáculos que se daban aquí hai vinte ou trinta anos. 

Píllaras e pilros 17/05/2014
Canon SX50 (24-1200 mm) f:6,3   ISO:100   V:1/640   F:8

   Ademáis agora cando hai sedimentación o número de especies con cifras importantes é máis limitada que antes. Quer dicir, podemos ter unha cifra moi alta de píllara real ou pilro tridáctilo (de feito tivemos algún record en datas relativamente recentes), mas sobretodo as limis medianas/grandes coma Calidris canutus, Tringa spp, Limosa lapponica, etc caeron en picado.

Pilros en vóo
OM-1 + Zuiko 100-400 mm  f:6,3  ISO:640   V:1/1600   F:8

     Quén sabe se con este vento de nordés que está soprando forte e coas mareas vivas do próximo fin de semana acaba por abrir a canle de desaugue. Se non, haberá que mirar para as aves reprodutoras. Considero altamente probábel que en calquer momento teñamos un intento de cría por parte de garza vermella (Ardea purpurea), tartaraña das xunqueiras (Circus aeruginosus) ou algunha outra sorpresa. Quen teña interese nesas cousas debe comezar a explorar as ribeiras sur e oeste. Xa aviso que non é tan cómodo coma ir polo paseo peonil, o único que coñecen o 95% dos visitantes. O sector occidental é A Frouseira salvaxe, non a visita turística que facemos cando vamos polo paseo. Obrigatorio botas de goma, de caña alta a poder ser. Tamén unha vara para tantear o terreo, e moitísima precaución. Mellor indo acompañados (eu de adolescente era unha cabra loca e me metía por sitios que agora o penso... e me asusto).

Intermareal da Frouseira
OM-1 + Zuiko 100-400 mm  f:6,3 (a 170 mm)  ISO:250   V:1/800   F:8