Seguidores e seguidoras

venres, 14 de agosto de 2026

Moeche. Tiempo de cambios

 Esta semana termino unas vacaciones más breves de lo habitual y también más sedentarias. En parte por una molesta tortícolis que llevo arrastrando desde el lunes. Por ese motivo hoy me acercaba a Moeche con la cámara más ligera: la Sony Rx10 III.

Valle del Xubia en Lamas (San Sadurniño)
Sony RX10 III (focal 44 mm equiv.)   ISO:800  V:1/250   F:4,5

  Últimamente estaba llegando aún de noche o antes del amanecer. Se me hizo raro llegar de día.

As Regas (Moeche)
Sony RX10 III (focal 60 mm equiv.)  ISO:400  V:1/100   F:4,5

As Regas (Moeche)
Sony RX10 III (focal 60 mm equiv.)  ISO:400  V:1/100   F:4,5

      La observación de martas se volvió mucho más esporádica durante el mes de julio. En este mes de agosto no tengo ni una sola cita. Además casi no encuentro excrementos. Y ojo, que agosto es muy buen mes para la observación de martas en general (empieza el celo). Pero en As Regas la plantación de guindas suponía un auténtico imán que facilitaba su observación casi a diario. 

Camino de las martas (y de las guindas)

Bosquete de alisos y robles donde puede estar criando una pareja de alcotanes

   En nuestros humedales estará empezando a haber ambiente con la irrupción de acuáticas migrantes. En los campos de Moeche estamos en temporada baja. Hay momentos de un silencio sepulcral, en que no se escucha el canto de un pájaro. Pero siempre estarán los invertebrados, que útlimamente tengo muy abandonados. Hoy salvaba de ser atropellado a este ciervo volante menor, un taxón de carácter eurosiberiano vinculado al bosque caducifolio, que en la Península ocupa principalmente la mitad norte. En Moeche es muy común.

Ciervo volante menor (Dorcus parallelipipedus). Fam: Lucanidae
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:400  V:1/125   F:4

  Estos días parece haber una emergencia importante de varios lepidópteros pequeñitos, como son el piérido blanca esbelta y una especie de la familia Geometridae.

Blanca esbelta (Leptidea sinapis). Fam. Pieridae (foto muy recortada)
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:400  V:1/100   F:4

    Casi desde niño me había quedado fascinado con el nombre "geómetra", que engloba a toda una familia de mariposas. Lo leía en los libros generalistas o guías de campo que tenía entonces pero no era consciente de haberlas visto. Hace unos días pude confirmar que esta pequeñas polillas que vuelan de día en As Regas son una de las especies más conocidas de esa familia: Ematurga atomaria.

Geómetra (Ematurga atomaria)Fam. Geometridae
Sony RX10 III (focal 600 mm equiv.)  ISO:100  V:1/100   F:4

    También estoy viendo muchas vanesas de los cardos. Una mariposa que se camufla sorprendentemente bien entre la gravilla de las pistas.

Vanesa de los cardos (Vanessa cardui) Fam. Nymphalidae

  Volviendo a las aves, estaba yo pensando en una composición para fotografiar el puente sobre el Xubia cuando escuché a lo lejos el inconfundible canto del mirlo acuático. No puede verlo así que sólo os puedo poner una foto (mala) del hábitat.

Río Xubia en Moeche

  El colirrojo tizón es un pájaro común y familiar. Pero este plumaje puede despistar. Supongo que se trata de un juvenil mudando a primer invierno.

Colirrojo tizón (Phoenichurus ochruros) joven
Sony RX10 III (focal 470 mm equiv.)  ISO:400  V:1/125   F:4

  Hice una "batida" por los campos de Penasalbas, donde podría haber algún cuco en migración. Lo único que puede constatar es la extrema sequía de este verano. Y ya van...


Pastizales completamente secos

    Los alcaudones siguen por aquí. Al menos los territorios T1 y T2.

Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio) macho

  En T2 pude fotografiar a dos de los volantones, que no paraban de reclamar pidiendo comida.

Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio) volantón

Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio) volantón

   Apareció un adulto con ceba junto a un pollo y pude afotarlos a ambos.

                   Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio) volantón y adulto con ceba

    Noté al adulto un poco nervioso y marché de allí para que le diese el desayuno al pequeñajo.

Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio) volantón y adulto con ceba

   Bueno, a partir de ahora toca volver a Ortigueira y demás humedales para disfrutar la migración de limícolas y otras acuáticas. 

As Regas (Moeche)
Sony RX10 III (focal 60 mm equiv.)  ISO:100  V:1/200   F:3,2

xoves, 13 de agosto de 2026

Fotografando a eclipse. Crónica dun desastre

  E chegou a eclipse. Finalmente puido contemplarse desde a praza que hai xunto a miña casa, pois o sol estaba alto dabondo e non era tapado polos edificios próximos. Sendo así parecía obrigado facer unha sesión de fotos a este evento que non imos volver a vivir.

   Media hora antes achegueime ao lugar coa mochila da OM-1 e todos os obxectivos. Fixen unha primeira toma de paisaxe que máis ben semella fotografía costumbrista, co típico grupo de marroquinos xogando ao futebol.

Praza do Inferniño (Ferrol)
OM-1 + Panasonic 14-42 mm  f:5,6   ISO:400  V:1/400   F:7,1

  O problema comezou despois. Por varios motivos:
  • Nunca usara antes a pantalla articulada da OM-1 nen sei como se configura. Por medo a sufir danos na retina evitei usar o visor e escollín a pantalla
  • De cerca vexo mal, e só levara as "gafas de lonxe". Non vía ben a pantalla táctil
  • Pensei que a pantalla amosaba a exposición real, coma o visor. Parece que non
  • Teño o Zuiko 300 f:4 "pegado" ao teleconvertidor MC1,4x por un pequeno accidente no campo (caída desde o tripé). Ata dentro duns días non vou poder desacoplalo
  • Partindo de cero fun aprendendo bastante sobre fotografía a base de ler, escoitar e probar. Porén, non me dá para captar momentos tan complexos
  O caso é que a sesión foi un absoluto desastre. Principiou configurando a cámara cos parámetros máis extremos, buscando que non se me queimara o sensor, básicamente. ISO mínimo, diafragma máis pechado e velocidade máis rápida. O "cuarto minguante" quedou relativamente ben, pero o noso satélite sae completamente negro mentras o sol sae branco. Non debera ser así (preme). Quizá axudaría un filtro polarizador na lente, por dicir algo.

OM-1 + Panasonic 100-300 mm  f:5,6   ISO:80   V:1/32000   F:22

OM-1 + Zuiko 300 mm f:4 + MC1,4x   ISO:80   V:1/32000   F:22

   A lúa seguía a tapar o sol e cambiei o obxectivo para volver fotografar a praza, moi escurecida xa.

OM-1 + Panasonic 14-42 mm f:5,6   ISO:200   V:1/640   F:8

      O momento máis difícil foi a fase de totalidade. Eu na pantalla da cámara apreciaba unha maior exposición da escea; sen embargo as imaxes saíron completamente subexpostas. Un desastre!

Imaxe tal como sae da cámara en JPEG

    Tiven que esmerarme no revelado para que se vise algo, subindo a exposición artificalmente catro pasos, coas consecuencias que iso ten. Polo menos así parécese algo ao que ocorría en directo.

Toma anterior procesada con Lightroom (+4.00 exposición)
OM-1 + Zuiko 300 mm f:4 + MC1,4x   ISO:200   V:1/12800   F:13

  Nestoutra foto subín a exposición cinco pasos sobre a orixinal. Aínda así queda máis escura do que había na realidade.  Non puiden captar nen as famosas perlas de Baily, nen a coroa solar, nen gaitas. Únicamente unhas protuberancias solares (en vermello).  

OM-1 + Zuiko 300 mm f:4 + MC1,4x   ISO:200   V:1/6400  F:10

  Quería rematar con outra foto da praza e a eclipse de fondo. Non houbo maneira. Na pantalla da cámara vía a escena ben iluminada, pero logo as fotos saían negras de todo. Un horror.

OM-1 + Panasonic 14-42 mm f:5,6   ISO:200   V:1/2500   F:10

  Deixei o balanzo de brancos tal como saíra do modo automático. Case coa mesma temperatura e matiz unhas saen máis verdes e outras máis maxentas. Supoño que será consecuencia de telas aclarado tanto co Lightroom.

OM-1 + Zuiko 300 mm f:4 + MC1,4x   ISO:200   V:1/6400  F:10

     Por desgraza non vai haber próxima vez. O pior é que probablemente non me pasaría nada se ollase polo visor. A diferenza das reflex, a OM-1 ten visor dixital e penso que non afectaría á retina. Estou completamente seguro que habían quedar moito mellor expostas. Desde logo o que eu vía na pantalla táctil non se correspón en absoluto cos resultados obtidos. Terei que ler outra vez o manual.

martes, 11 de agosto de 2026

En Moeche escapando del turismo, y locura con el eclipse

  La comarca de Ferrol era una de las pocas zonas litorales gallegas en que apenas había turismo de masas. Hablo de turismo del de verdad. Sin embargo en estos últimos años todo ha cambiado. Primero con la declaración de nuestra Semana Santa como evento de "Interés Turístico Internacional" y con el boom del Pantic Classic de Surf.  Después con el conocido como "turismo climático", gente que viene de regiones muy calurosas y que buscan donde pasar unas semanas al fresco. Creo que este tipo de turismo es el que ha disparado finalmente la ocupación en hoteles, pisos de alquiler y terrazas. 

   Ahora el eclipse. Porque Ferrol está en la famosa "franja de totalidad" y disponemos de un montón de sitios donde disfrutarlo, como las playas (espero que no queden llenas de mierda como pasa todos los años con la coruñesa playa de Riazor tras las fiestas de San Juan). En Ferrol ya no hay donde aparcar ni donde alojarse, y se nota cuando vas por la calle.

  Aprovecho la vocación de servicio público que tiene Bichos e demais familia para recordar el gran riesgo que supone mirar al eclipse sin el filtro adecuado. Ayer visonaba en la TVG una entrevista muy interesante y didáctica a Jorge Mira, doctor en física muy conocido en Galiza. Se cansó de advertir de que la gente NO MIRE sin el filtro. Estudios llevados a cabo tras un eclipse similar en EEUU indican que a las 48 horas se produce un pico desmesurado de visitas al oftalmólogo con gente que ve que sus manchitas blancas en la vista no desaparecen. Y no van a desaparecer porque son perforaciones de retina permanentes. El doctor Mira anunciaba que posiblemente varios miles de personas colapsarán las consultas de oftalmología en el servicio gallego de salud a partir del día siguiente, por culpa de la negligencia de mucha gente que no ha seguido las recomendaciones. 

  Cambiamos de tema. Llegada a Moeche hoy pasadas las siete de la mañana y una fresca temperatura de 13ºC (el termómetro del coche siempre indica algo menos porque no está a 1,5 m de altura).


  El otro día había perdido unas fotos muy chulas con niebla al querer tomarlas con trípode, que es lo que procede. Entre que lo sacaba de la bolsa, lo estiraba, montaba la cámara y la configuraba con autodisparo, la niebla ya cubría todo y no se veía nada. Hoy disparé a pulso nada más llegar.  No son los parámetros ideales para una toma de este tipo pero al menos sale lo que yo quería retratar.

As Regas de Moeche. Disparo a pulso
Sony RX10 III (focal 72 mm equiv.)   ISO:1600   V:1/50   F:4

As Regas de Moeche. Disparo a pulso
Sony RX10 III (focal 50 mm equiv.)   ISO:1600   V:1/50   F:4

     Uno de los apartados fotográficos que me resultan más difíles es el paisaje. Aunque tengo libros sobre composición no aspiro cumplir la proporción áurea, la regla de los dos tercios, la paleta de colores y todo eso.  Como naturalista sólo quiero aprender lo suficiente para que mis fotos se correspondan con lo que yo veo cuando salgo al campo. Y me resulta muy complejo.

Plantación de arándanos
Sony RX10 III (focal 43 mm equiv.)   ISO:200   V:1/125   F:5

   De bichos, comentar que siguen ocupados los tres territorios de alcaudón dorsirrojo. Pongo unas fotos testimoniales de un adulto y dos pollos diferentes.

Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio) macho

Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio)

Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio) pollo volantón

Alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio) pollo volantón

     Y mañana imagino que la ciudad quedará vacía. El efecto llamada de las redes sociales probablemente provocará algo nunca visto y toda la gente joven marchará a las playas en marabunta. Yo quizá aproveche para tomar algunas fotos al eclipse sin salir del barrio. Vi un par de sitios en que posiblemente el sol no quede oculto por los edificios. A ver.

domingo, 9 de agosto de 2026

Fotografía nocturna de verdad: rodeado de jabalíes (Sus scrofa)

 En mis últimas visitas al Xubia no había observado grandes mamíferos, algo que se me hacía raro. Hoy sin embargo llegué a encontrarme rodeado de jabalís, literalmente.

 Durante mi paseo mocturno a pie por la pista habitual observaba dos ojos brillantes junto al Rego de San Xurxo. Dos ojos que resultaron ser un enorme macho de jabalí, que se paró mirándome y gruñendo (en esos momentos se me aflojaron un poco los calzoncillos, lo reconozco).

     De noche las cosas se ven de otra manera. Un poco más adelante empezó la fiesta. Dos jabalís jóvenes (hembras, quizá) cruzaban la carretera y subían corriendo por la plantación de arándanos. Tomé una foto documental malísima de algo que podrían ser también dos lobos o dos osos, pero mis lectores o lectoras son buena gente y seguro que creen lo que les cuento:

Jabalís jóvenes dando patas

 No quise subir del ISO nativo de la OM-1 (25600) pero igual habrían quedado mejor metiendo un paso más. Porque aquí no podía ayudarme con la linterna frontal ni leches (estaban más lejos, además). Los dos ejemplares jóvenes que habían salido corriendo pertenecían a una piara que estaba comiendo castañas en un pequeño souto, y de la quedaban al menos una hembra con varios rayones y varios ejemplares más. En ese momento uno no sabe muy bien qué hacer, sobre todo porque ahora hay caza casi todo el año por aquí. Escuchaba sus movimientos y gruñidos por todos lados alrededor de mí e intenté no ponerme nervioso. 

Hembra de jabalí (Sus scrofa). Toma nocturna documental

  A este chotacabras lo pillé mejor, pero no hubo sesión fotográfica (no vaya ser que alguien entre el público empiece a hiperventilar...).

Chotacabras europeo (Caprimulgus europaeus)

 La buena noticia ornitológica del domingo ha sido el descubrimiento de otra pareja reprodutora de alcaudones, en una zona de San Xurxo de Moeche en donde no los había visto hasta ahora. A ver si subo una nota final al noticiario de la SGO (para ciertas cosas es mejor que eBird).

Volantones alcaudón dorsirrojo y gorrión común (izda)

Volantón de alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio)
 
   En este ejemplar se aprecia muy ese barrado dorsal y ventral diagnóstico de los jóvenes.

Volantón de alcaudón dorsirrojo (Lanius collurio)

 Bueno, ya habrá que irse preparando para el dichoso eclipse. Un eclipse que ha traído un turismo nunca visto en Ferrol (estamos en la "franja de totalidad"). Ya cuesta aparcar el coche hasta a las nueve de la mañana. Voy a tener que hacer como el colega Nês y pasarme a la bicicleta.

sábado, 8 de agosto de 2026

Paisajes suburbanos, urbanos y cambio climático

   Mi vida ha trascurrido a caballo entre los ayuntamientos de Ferrol y Narón, donde pasé mi infancia y parte de la adolescencia. Cuando salgo a caminar me gusta pasar por mi antiguo barrio ("Las casas de la Marina") y también por A Solaina. 

    La gente que nos criamos allí en los años setenta y ochenta mantenemos una conciencia muy de barrio. Todos íbamos al mismo colegio, todos éramos hijos de militares (de la Armada) y todos nos conocíamos. Pueden haber pasado cuarenta años pero te encuentras a alguien de las casas y siempre surge una empatía especial. Fue una pena que la heroína destrozara tantas familias.

Mi barrio natal

    En sus alrededores transcurrían mis primeros años de vida como naturalista aficionado. Donde están todos esos coches aparcados de la siguiente foto había un parche de brezal atlántico, prados y matorral donde descubrí el encanto por la vida natural. Pequeñas acequia de riego llenas de tritones (Lissotriton boscai y helveticus); brañas con sus ranas bermejas (Rana parvipalmata) o insectos espectaculares como la mantis (Mantis religiosa). Y los fascinantes luciones (Anguis fraguilis), que algunos compañeros de clase cogían para meterlos en los buzones del portal. 


    En el vecino barrio de A Solaina hay una colonia de aviones comunes que todavía resiste las limpiezas de la comunidad de vecinos.

Edificio con pequeña colonia de avión común (Delichon urbicum)

 El miércoles observaba un grupo de 25 aviones volando sobre mí. Ya he contado que durante mi infancia era la "golondrina común" que conocía (había decenas de nidos en mi barrio).

Aviones comunes (Delichon urbicum)

Nidos de avión común (Delichon urbicum)

    El paseo fue de unos cinco kilómetros. Otras veces los hago mucho más largos. En cualquier caso se agradece llevar equipo ligero, como la Sony RX10 III.

De paseo por la zona de San Xoán (Ferrol) 

Frontera entre Narón y Ferrol  (al fondo las casas de la Marina)

 En Santa Icía hay un pequeño puente peatonal sobre la vía del ferrocarril de vía estrecha, el FEVE, que tiene su estación terminal en Ferrol. 

Vía del FEVE
 
   Volviendo para casa tomé una foto mi barrio actual, ya en el casco urbano de Ferrol. Una zona que hace veinte años era la zona pija de la ciudad. Hoy empieza a meter miedo (sobre todo por lo que tenemos en O Inferniño, el barrio de enfrente).

Calle Venezuela (barrio ferrolano de Ultramar)

   Estamos en agosto y pronto terminará el suplicio que implica la convivencia con las gaviotas patiamarillas. Aunque suene políticamente incorrecto convivir con ellas es un problemón, agravado por el cambio climático, porque ahora resulta muy necesario dormir con las ventanas abiertas durante muchas noches del verano (algo que antes no sucedía). Y la escandalera que montan las gaviotas a cualquier hora de la noche o madrugada impide dormir al personal. Por no hablar del tema de los excrementos sobre la ropa de los tendederos o los ataques de los adultos a los peatones que pasan cerca de los nidos. Es un problema muy serio para cualquier comunidad de vecinos; y quien no lo vea es un ultra ciego, que los hay en todas partes.

Gaviota patiamarilla (Larus michahellis) juvenil

Gaviota patiamarilla (Larus michahellis) adulto
 
     Al hilo de eso que comentaba sobre esta nueva normalidad de tener que dormir con las ventanas abiertas en el verano ferrolano me topaba hoy con un enlace bien interesante en un diario generalista:

 
   Frente a las hordas de negacionistas siempre es bueno publicitar las palabras de los que saben. Y este hombre, el doctor González Alemán, sabe de lo que habla.


   Me ha impactado el gráfico con las anomalías térmicas en todos los veranos de España desde 1950. Los que ya peinamos canas ya lo sabíamos por experiencia propia (nací en 1970), pero verlo en el diagrama de barras impresiona aún más.

Anomalías térmicas en España desde 1950. Fuente: Doctor González Alemán (Twiter)

  La que se nos viene encima. Abróchense los cinturones que vamos a hacer un aterizaje forzoso!