Seguidores e seguidoras

domingo, 8 de abril de 2018

Chioglossa lusitanica, una sorpresa inesperada

  No me canso de recomendar a la gente que participe en los Atlas de distribución, sean de lo que sean. Lo que uno conoce al viajar por las cuadrículas asignadas gratifica siempre el tiempo dedicado. Y "NJ73" me ha traído la primera sorpresa mientras realizaba el primer transecto para el atlas de aves por la costa de Cedeira, en el extremo norte coruñés.


     La cuadrícula contiene bastantes kilómetros de acantilado marino, un hábitat difícil de prospectar.


 Islote en Punta Chirlateira (Valdoviño)

  La estación meteorológica de Punta Candieira registra habitualmente las mayores rachas de viento de la Península cuando entran los temporales; hasta 200 km/h cuando vino el Klaus! Ayer el viento era sólo moderado (pero frío como el demonio).

Cantera bajo la estación meteorológica

  Durante los transectos por la cuadrícula anoté las siguientes especies de aves  reproductoras, todas en grado de cría posible (es muy temprano): Gavilán (A. nisus), Halcón peregrino (F. peregrinus), Paloma torcaz (C. palumbus), Chochín (T. troglodytes), Acentor común (P. modularis), Zorzal charlo (T. viscivorus), Mirlo común (T. merula), Tarabilla común (S. rubicola), Petirrojo (E. rubecula), Mosquitero ibérico (P. ibericus), Reyezuelo listado (R. ignicapillus), Curruca rabilarga (S. undata), Curruca capirotada (S. atricapilla), Carbonero común (P. major), Carbonero garrapinos (P. ater), Herrerillo capuchino (L. cristatus), Pinzón común (F. coellebs), Camachuelo (P. pyrrhula), Verdecillo (S. serinus), Pardillo (C. cannabina), Escribano montesino (E. cia), Corneja negra (C. corone), Cuervo (C. corax). De todas formas las visitas buenas serán más tarde.

   Aprovechando que pasaba por allí decidí buscar bichos de los mios:

 Salamandra común (Salamandra  salamandra)

  El entorno también está fuertemente eucaliptizado por tierras de Cedeira.


     A pesar de todo varios manantiales despertaron mi curiosidad.


  Y saltó la sorpresa en el minuto cuarenta de partido: dos larvas de Salamandra rabilarga (Chioglossa lusitanica), una de las cuales se me escurrió porque no llevaba la "herramienta" adecuada (recordad que es necesario disponer de permiso para manipular anfibios).

 Larva de "Saramaganta" (Chioglossa lusitanica)

  Siempre es un placer encontrarse con nuestra pequeña joyita, 25 mm de puro endemismo galaico, pues es aquí donde la especie encuentra las condiciones idóneas para su vida. Aunque desconozco la tasa de crecimiento calculo que este ejemplar tendría un mes o menos. Según Salvador & García París miden 12 mm al nacer y según Galán alcanzan 40-45 mm antes de la metamorfosis.


  Algunos anfibios se especializan en ocupar cuerpos de agua mínimos, donde disfrutan de menos competencia. Entre los anuros el Sapillo pintojo (Discoglossus galaganoi) es un especialista en ocupar charcos minúsculos (aunque también freza en charcas más grandes). Y la Salamandra rabilarga habita muchas veces en manatiales y arroyos extremadamente pequeños, con apenas un dedo de agua.

Manantial típico rodeado de bosque disclimax de Eucalitus globulus.

  La mayoría de las especies cuando se encuentran en su dominio bioclimático ideal no son tan dependientes de un hábitat específico, como sí se muestran en otras comarcas biogeográficas no tan favorables. Me contaba Manuel Arzúa que en Inglaterra la Lagartija de turbera se encuentra por todas partes, hasta en jardines o dunas; pero en Galiza está confinada a turberas de media o alta montaña. De igual forma, la Salamandra rabilarga es muy difícil de encontrar por el interior mediterranizado de Galiza pero resulta frecuente y ampliamente distribuida por el extremo Norte, fresco y sin apenas sequía estival. Por eso a veces aparece en lugares asombrosamente degradados como un eucaliptal (donde jamás alcanzará las altas densidades que se dan en una fraga caducifolia, por supuesto).

  Me despido con una foto antigua de un ejemplar adulto, tomada hace seis años con la Fuji HS10:

Salamadra rabilarga (Chioglossa lusitanica) adulta

 Y la semana que viene seguiremos con anfibios.

venres, 6 de abril de 2018

Ríos e regatos

  O concello de Neda está a converterse nun dos meus "local patch" (lugares de prospección naturalista habituais). Moi perto de Ferrol e con numerosos e interesantes cursos de auga, que onte visitaba para osixenarme un pouco logo duns días complicados.

 Río Belelle

  Ademáis do río Belelle, auténtica arteria deste concello, hai numerosos cauces naturais ou artificiais, como son os construidos nos vellos muiños.


  Todos eles cun grande interese faunístico para anfibios e odonatos, algúns deles ameazados e presentes aquí, como a delicada Coenagrion mercuriale ou a fermosa Oxygastra curtisii.


  Aínda que os anfibios están a sufrir un alarmante declive en todo o país. A Rá verde (Pelophylax perez) case desapareceu do pequeno rego do Basteiro tras a limpeza de vexetación levada a cabo polo concello  o ano pasado; para previr asolagamentos, disque. E a Galiña de río (Gallinula chloropus) seguíu a mesma sorte nun dos seus últimos lugares de nidificación na comarca.


  Porén onte unha familia de Lavancos (Anas platyrhynchos) alegraban a mañá e ofrecían un chisco de esperanza neste panorama tan desolador.


  É imposíbel resistirse á simpatía e tenrura duns patiños de poucos días alimentándose na compaña dos seus proxenitores, quizá unha das esceas máis fermosas que ofrece a Natureza.


  O venres había doce pitos, contaba unha viciña. Onte só ficaban catro. As Ratas, o Raposo, algún mustélido ou as Gaivotas patimarelas puideron ser causantes desta desaparición. Polo visto o porco bravo non visita este regato.


 Pitiños de Lavanco (Anas platyrhynchos

  A nai non os perdía de vista.


  E este gato doméstico tampouco, aínda que mentras permanezan na auga non hai perigo.


  Agora medrarán as canas de Typha latifolia, que converterán esta canle nun lugar máis atractivo para a fauna acuática. Esperemos que se volva asentar a Galiña de río, cada día máis escasa.


  Unha Papuxa das amoras (Sylvia atricapilla) mostrábase máis confiada do habitual. Entre cantar para marcar territorio, cortexar a femia e carrexar pallas para o niño tiña choio dabondo para facerme caso a min.

Papuxa das amoras (Sylvia atricapilla) macho

  Ben, a ver se mañá podo facer unha saída xa máis seria. E a para a semana que vén imos facer un post especial sobre os anfibios e répteis de Ferrol, solicitado por un amigo.

luns, 2 de abril de 2018

Tiempo de cambios

  A estas alturas ya estaríamos notando la Primavera en un año normal pero este invierno tardío lo está impidiendo. Seguimos con frío, mucho viento, lluvia o incluso nieve en cotas relativamente bajas y próximas a la costa. El pasado 30 de Marzo me cogía esta nevada en la Sierra de A Faladoira, a sólo 700 m sobre el nivel del mar:


  Imagino como estarán las grandes sierras del interior.

 Montes de A Faladoira/Caxado (Ortigueira-As Pontes)

     El invierno sigue pero la invernada de aves acuáticas ha acabado y ahora nuestras rías se muestran vacías, silenciosas y tristes. Todavía podemos ver algunos cientos de aves que permanecerán todo el año pero la mayoría de las anátidas, gaviotas y limícolas han marchado rumbo a sus colonias de cría en el Norte del continente europeo.

 Ría central de Ortigueira con bajamar

 Intermareal de Feás

Un Ansar común solitario parecía estar buscando también el momento de partir

Ansar común (Anser anser)

 En el campo aún podemos ver pajarillos invernantes típicos como el Bisbita común, que en breve dará el relevo a su pariente el Bisbita arbóreo, que regresa ahora para criar desde sus cuarteles de invierno africanos.

 Bisbita común (Anthus pratensis)

   Los Bisbitas alpinos (Anthus spinoletta) aguantarán un par de semanas entre nosotros antes de volver a los páramos y pastizales de montaña.

 Bisbita alpino (Anthus spinoletta)

   Nuestros reproductores residentes más madrugadores ya han empezado con las tareas propias de la cría. Empieza el trabajo para los que andamos con los atlas de distribución.

 Tarabilla (Saxicola rubicola) hembra con musgo para el nido

  Los pocos árboles caducifolios que resisten la eucaliptización se cubrirán de hojas a partir de ahora. Mientras tanto podemos contemplar la implantación tan brutal que tiene ya la Avispa asiática en la comarca de Ferrol; nidos y más nidos allá donde pongamos la vista. Realmente espantoso.

 Nido viejo de Avispa asiática (Vespa velutina)

     Me despido con una imagen agradable. Una vez al año y sin que sirva de precedente, me suelo encontrar con algún mascotero civilizado que lleva sus perros como hay que llevarlos, sin molestar ni a la gente ni a la fauna. Cuando veo un caso de estos me dan ganas de abrazarlos y comerlos a besos. Aunque luego pienso en que van a pasar muchos meses antes de encontrarme con otros así y se me pasa la euforia rápidamente.

Propietarios civilizados paseando el perro atado con correa por una vía pública. 


  Por cierto, os comento que ya he cancelado mi cuenta de Facebook. Mi mente está demasiado estresada como para estresarla más con lo que veo a diario en las redes sociales.
   Seguramente muchas personas dejarán de leer "Bichos e demáis familia" ahora que no está en Facebook, así que estaremos más en familia aún.

Gracias por seguir leyéndome.