Seguidores e seguidoras

domingo, 25 de febreiro de 2024

En la ría con "temporal": zampullines cuellinegros y cormoranes.

 Finalmente el "temporal" no ha sido para tanto, sobre todo lo concerniente a la nieve, que cada año va quedando limitada a cotas más altas. No obstante este pasado viernes la ría de Ferrol mostraba una mar bastante agitada (el viento no sale en las fotos):

Ría de Ferrol desde Maniños (Fene)

Praia de Maniños

     Ese día realicé un muestreo rápido por las zonas habituales desde Barallobre hasta O Seixo, donde encontré parte del grupo de zampullines cuellinegros, o lo que queda de él. 

Zampullines cuellinegros (Podiceps nigricollis) en la ría de Ferrol
Sony RX10 III  focal 67 mm (184 mm equiv)   ISO:160   V:1/500   F:4

    En esta ocasión portaba la Sony RX10 III, una máquina que en cuanto a calidad de imagen o peso está a medio camino entre la Canon SX70 y la OM-1 con el 100-400 mm.

Zampullines cuellinegros (Podiceps nigricollis)
Sony RX10 III  focal 220 mm (600 mm equiv.)   ISO:320   V:1/640   F:5
 
   Hay ciertas cosas intangibles que sólo con la experiencia se pueden percibir y valorar en su justa medida. Con la Sony RX10 creo humildemente que se ha conseguido la cuadratura del círculo, la cámara perfecta para el naturalista. No es tan ligerita como las bridge de sensor 1/2,3" pero a cambio ofrece una calidad de imagen y prestaciones mucho más próximas a unha reflex con todas las ventajas de las compactas, como no tener que cambiar de objetivo para hacer toma de paisaje un día de temporal. Cada vez que la vuelvo a usar me reafirmo en que ha sido quizá la mejor compra de mi vida.

Zampullines cuellinegros (Podiceps nigricollis)

   Volviendo con los cuellinegros parece que estamos probablemente ante la invernada más floja del siglo XXI, al menos con los datos propios y de la SGHN, para la que censé durante mucho tiempo. Pongo los datos desde 2000. En los primeros años aún no conocía bien los movimientos de la especie (me dedicaba sobre todo a Ortigueira o Valdoviño), o bien pude haber cogido días con mala mar y seguramente por eso aparecen esos "ceros" o una cifra de sólo 15 ejemplares, pero es altamente probable que hubiese ya unas cifras de zampullín semejantes a los de años posteriores. *(1)


Zampullines cuellinegros (Podiceps nigricollis)
Sony RX10 III  focal 220 mm (600 mm equiv.)   ISO:320   V:1/640   F:5

 Termino con fotos de cormoranes. Nunca había fotografiado un moñudo como el primero por la izquierda en la siguiente imagen. Un ejemplar con el cuerpo emplumado como un joven o subadulto  pero cabeza "de adulto". Seguramente los habré visto en la distancia pero nunca tan de cerca.

Cormoranes moñudos (Gulosus aristotelis)
OM-1 + Zuiko 100-400 mm  ISO:800    V:1/200    F:8

  Los grandes están mudando ya a su plumaje nupcial, con sus características áreas blancas en cabeza y "muslos" (el blanco de la cabeza suele ser más extenso en P. c. sinensis y menor en P.c.carbo).

Cormorán grande (Phalacrocorax carbo)
OM-1 + Zuiko 100-400 mm  ISO:1000    V:1/200    F:8

Cormorán grande (Phalacrocorax carbo)
OM-1 + Zuiko 100-400 mm  ISO:400    V:1/160    F:8

     Y así termianmos esta semana de temporal.

* (1)En algunos casos se ha tomado la cifra de finales de diciembre, dada la extrema dificultad para contar bien la especie dependiendo de si están buceando o hay oleaje, circunstancias que a menudo ocurrían en "días de censo".

luns, 19 de febreiro de 2024

Embalse de Forcadas (Valdoviño), otra masacre de sapos comunes

 Esta mañana visitaba el embalse de As Forcadas, Valdoviño. Ahora voy allí no tanto por lo que hay (pocos bichos) sino por lo que NO hay (los impresentables que ya sabéis). 

Ribera de A Rañoa (Loira)

   Escogí la ribera de "A Rañoa" para hacer un muestreo de anfibios. Allí pude comprobar que el adelanto en la freza del sapo común (Bufo spinosus) es un hecho, sin duda causado por el cambio climático. Un adelanto que en este caso quizá podría beneficiar a la especie, ya que en verano se dispara la eutrofización de las aguas del embalse y aquellas especies cuyo ciclo fenológico es más tardío o prolongado, casos de rana verde o ranita de San Antonio, se ven lógicamente más afectadas. 

Tritones palmeados (Lissotriton helveticus)

       No puedo afirmarlo porque me falta información pero el declive en las especies mencionadas es aparentemente mucho más importante que en el caso del sapo común y los tritones palmeado o jaspeado, más madrugadores a la hora de la reproducción (acuden al agua en pleno invierno, cuando las aguas están más oxigenadas tras las lluvias otoñales). Por supuesto no me olvido del cangrejo americano (Procambarus clarkii), pero el mal estado de las aguas por contaminación orgánica creo que es, en estos momentos, el problema ecológico más importante del embalse, especialmente para anfibios, truchas e insectos acuáticos como las libélulas, de las que han desaparecido muchas especies antes comunes aquí.

Tritón jaspeado (Triturus marmoratus) macho

      Ahora vamos con "La matanza de Texas 3, el retorno".

Restos de sapo común (Bufo spinosus)

  Como cada año se repite la masacre de sapos comunes mientras acuden a reproducirse, algo que por esta zona ocurría tradicionalmente a primeros de marzo pero que ahora ya se adelanta a principios o mediados de febrero. En total encontré unos 24 ejemplares muertos entre dos tramos que sumaban unos 150 m de ribera. Probablemente el causante de esta altísima mortalidad es el visón americano (Mustela neovison), presente en Forcadas desde hace años. Un mustélido invasor que supone una enorme amenaza para nuestros ecosistemas (aunque los indigentes mentales de PACMA y demás animalistas consideren que no se pueden eliminar... porque son "seres sintientes").

  A mayores, los sapos comunes europeos ya padecen otros muchos problemas de conservación, como la destrucción de su hábitat, masivos atropellos en carretera cuando se desplazan a lugares de freza, la predación por especies invasoras, diferentes virus que afectan a adultos y puestas o la mosca parásita (Lucilia carnivora) (1). Hace años había encontrado un adulto parasitado por larvas de la mosca, en la provincia de Lugo, creo.

Puesta de sapo común en estado de descomposición

Puesta de sapo común

  En medio del "cementerio" encontré una pareja de sapos en plena cópula. Los únicos ejemplares vivos observados!

Pareja de sapos comunes (Bufo spinosus) frezando

   La hembra pone una ristra de 2000 a 1000 huevos que son fecundados por el líquido seminal del macho a medida que van saliendo de la cloaca de la hembra (2). Una vez despositados en el fondo se desarrollará esa característica envuelta gelatinosa, que en los sapos del género Bufo adquiere la forma de un cordón.

Detalle del cordón de huevos saliendo de la hembra

   Y con esta parejita tan amorosa terminamos por hoy. Cada año que pasa mi asombro por los anfibios no hace sino aumentar. Si tenemos en cuenta la enorme cantidad de amenazas que padecen los anfibios ibéricos resulta casi milagroso que aún contemos con su presencia en nuestros campos.

Uno de los tramos prospectados

Embalse de As Forcadas en A Rañoa (parroquia de Loira)
Foto con teléfono Samsung A52

(1) Alfredo Salvador &Mario García París 2001

(2) Pedro Galán Regalado & Gustavo Fernández Arias 1993

xoves, 15 de febreiro de 2024

Eleicións galegas 18-F

   Non adoito posicionarme políticamente porque Bichos é un blogue naturalista. E tampouco teño unhas convicións políticas tan ríxidas coma tiña hai anos. Sen embargo en certas ocasións especiais si manifesto a miña opinión.

  Este domingo temos eleicións xerais no noso país, Galiza. O escenario semella incerto e mesmo cabe a posibilidade de que o PP perda a opción de gobernar. Como naturalista e ecoloxista isto xa sería unha boa nova para min, porque todos coñecemos o realizado polo PP no asunto medioambiental durante todos estes anos. Nalgún caso podemos catalogalo directamente de terrorismo ecolóxico.

  O outro día asistín ao mitin do Bloque Nacionalista Galego (BNG) na cidade de Ferrol, a segunda forza política galega, de orientación soberanista e socialdemócrata (aínda que dentro do frente que conforma o BNG existen organizacións con diferentes ideoloxías). Nun abarrotado Auditorio de Caranza escoitei con atención cada palabra que se dixo. Entre as persoas intervintes estaba, obviamente, a candidata a presidenta Ana Pontón.

Aspecto do Auditorio desde a grada superior.

  Saín dalí con dúas ideas. Por unha banda a sensación de "bon rollo" e optimismo que reinaba no ambiente. Unha sensación que os últimos inquéritos publicados confirman claramente. Por outra banda, a sensatez do discurso en todos os terreos tratados. Gostei especialmente que non houbese nin unha soa mención ao dichoso "benestar animal" (que habitualmente se traduce en malestar humano e medioambiental). Só por ese importante detalle conseguiron o meu interese. Doutros temas prefiro non dicir nada porque xa son cousas máis persoais que non todos os leitores ou leitoras deste blogue poden compartir, aínda que sexan moi positivas para a clase traballadora galega.

   Escribo estas liñas desde a precaución, porque son consciente do peso eleitoral do lobby mascotista pero o que vou vendo do BNG nesta campaña e no seu programa está sendo todo moi agradábel de ver. Non coma outros, que xa se tiran directamente a pedir o voto mascotista:

"El voto es el voto". Óleo sobre lienzo

  Espero que no resto da semana non teña que ver algunha metedura de pata canina por parte do BNG.  A ver se non se estropea o final de campaña, ou na acción de goberno se chegan a el. Mentras iso non ocorra o BNG contará co meu voto, sen dúbida.