Seguidores e seguidoras

martes, 14 de xullo de 2015

Unha foto co mestre


  O pasado fin de semana xuntábamonos unha tropa de carallo par botar o día con José Curt Martínez, institución viva no mundo da divulgación Naturalista.
  Xa marcharan dous vellos amigos de Curt, Chema - un tipo estupendo - e Alicia, pero os que quedamos logo do xantar tiramos unha foto de grupo na Frouxeira. Biólogos, naturalistas afeizoados, pescadores, cazadores, ex-cazadores, todos xuntos. Porque outro mundo é posíbel.

Yago Carreño, Pepe Vidal, Malé, Pedro Cruzado, Juan Carlos Epifanio, eu, Eloi Saavedra, Nuria Vázquez e Don José

   Coma sempre tivemos tempo a dar unha voltiña polo campo, aínda que as circunstancias non foron as mellores.
   E mañá saímos de ferias na Bazan. É moito o choio doméstico que teño pendente para as vacacións, pero tamén disporei de máis tempo para seguir aprendendo de fotografía. 

domingo, 12 de xullo de 2015

Los últimos Aviones comunes (Delichon urbicum)

   Durante mi infancia, a finales de los setenta y principios de los ochenta, el Avión común (Delichon urbicum) era una golondrina abundante en ciertas barriadas urbanas o semiurbanas de la comarca de Ferrol. Originaria probablemente de cortados rocosos y acantilados supo adaptarse a las edificaciones humanas, bajo cuyas repisas construía sus nidos de barro.

  Pasaron los años y, casi sin darnos cuenta, la especie ha desaparecido prácticamente. Actualmente son escasísimos los núcleos reproductores conocidos en la zona. Que yo sepa:
- 1 nido en el puente de la autopista (Neda). Creo que puede haber más en las proximidades
- 10 nidos en A Solaina (Narón). Cita de Juan Pita-Romero
- 8 nidos en Fene

  Si alguien conoce más nidos de Avión es importante que lo comuniquéis. La Sociedade Galega de Ornitoloxía está haciendo un censo de la especie, que han nombrado además "ave del año 2015". Por eso cada nueva colonia descubierta es todo un acontecimiento, como esta que por fin podía confirmar hoy, enclavada en el mismo centro urbano de Fene (orilla sur de la ría)

 Instalación de la colonia en soportales urbanos

  Qué alegría supuso ver de nuevo las Andoriñas de cú branco alimentando a los pollitos en el nido y escuchar los constantes reclamos de vuelo. Por un momento sentí volver atrás en el tiempo, a mi viejo barrio de "las casas de la marina", donde anidaban en todos los edificios y donde su presencia era estampa habitual de las tardes de primavera.



     Estaba en una zona de sombra y para poder meter una velocidad mínimamente adecuada (1/80 ó 1/125) tuve que subir la sensibilidad hasta 1600 e incluso 3200, pero las fotos quedaron muy dignas.


  Esta colonia tenía ocho nidos, cinco de los cuales estaban activos, y con pollos visibles en cuatro de ellos. En la cornisa se apreciaban restos de otros nidos, presumiblemente eliminados por la comunidad de vecinos.
  La suciedad que generan (por los excrementos) es uno de los motivos que llevan a los inquilinos de las viviendas a pedir su eliminación. Unas actuaciones que, junto con el uso generalizado de pesticidas e insecticidas, puede ser la causa de su alarmante declive.


    De las cinco golondrinas que crían en Galiza, pensaba que por Ferrol teníamos sólo cuatro pero me acaba de informar Juan Pita-Romero que también está criando el zapador. Todas ellas tienen distintas preferencias de hábitat o, mejor dicho, ocupan diferentes nichos ecológicos.

- Golondrina Común (Hirundo rustica), habitante de aldeas y áreas agrícolas
- Golondrina Dáurica (Cecropis daurica), en cañones fluviales (Eume) y grandes viaductos
- Avión común (Delichon urbicum), en zonas urbanas con edificaciones de cierta altura
- Avión zapador (Riparia riparia), una sola localidad conocida: la cantera de Sillobre, en Fene
- Avión Roquero (Ptyonoprogne rupestris), en cañones fluviales y grandes infraestructuras, al igual que la dáurica.


   Los pollos de Avión parecen a punto de emanciparse. Algunos ya salían completamente fuera del nido en cuanto oían a los padres y se posaban en los cables; supongo que para ser los primeros en recibir la ceba.


     Si algún lector o lectora quiere ir a verlos os pido que seáis discretos. En cuanto saqué las fotos de rigor (aprovechando las columnas para no llamar mucho la atención) y comprobé el estado de la colonia abandoné el lugar. En este caso la presencia de un fotógrafo no supone la menor molestia para las aves pues están muy acostumbradas a nosostros y no muestran ningún temor, pero el bajo del edificio está ocupado por una gran cafetería. Y, conociendo la mentalidad primitiva de la raza gallega, no sé yo como pueden reaccionar los propietarios ante la presencia de "ecologistas tomando fotos".

 Edificio de la colonia

  Sí os quiero animar a todos a buscar nuevas colonias de Avión. Ya os comento que me parece que en Fene hay más, pues vi otros ejemplares en diferentes puntos del municipio pero iba conduciendo y no podía parar. Y seguro que también puede haber en otras partes de la ría. Ya tenéis una actividad ornitológica interesante para estos días tan aburridos de mediados de Julio!

Avión común (Delichon urbicum), pollo crecido

  Y con esta maravillosa foto de un precioso pollo de Avión me despido.
Hasta la próxima.

venres, 10 de xullo de 2015

Forcadas. Censo de acuáticas reprodutoras

  O encoro das Forcadas está incluída nunha das grellas que cubro para o Atlas de Aves Nidificantes (NH72). Se temos en conta os cambios tremendos que está a haber nalgunhas destas especies é moi importante coñecer o que hai agora.


   A temporada reprodutora aínda non rematou ninmoito menos, pero xa podemos catalogala como pobrísima. Logo dunha serie de visitas de control ao longo da Primavera e Verán apenas puiden sacar estes dados provisionais:

- Mergullón pequeno (Tachybaptus ruficollis). Censados 22 individuos adultos (o encoro ten 155 ha de extensión). Observadas 3 parellas con pólos (1+ en todos os casos, algo preocupante) e 7 parellas máis con indicios posibles ou probables de cría. Podemos considerar logo un total aproximado de 10+ parellas nidificantes en 2015.  Poucas con respecto a outras temporadas pero aínda así este mergullón segue a ter aquí unha das poboacións máis importantes do norte galego.

 Parella de Mergullóns pequenos (Tachybaptus ruficollis) con poliño

- Mergullóns cristados (Podiceps cristatus). Censados 11 adultos, con indicios de cría en dúas parellas. Esta especie comezou a nidificar nas Forcadas hai só cinco anos (falo de memoria), chegando a facelo 5 parellas.


 Mergullón cristado (Podiceps cristatus)

- Lavanco (Anas platyrhynchos). Anátida moi difícil de avaliar debido ás suas preferencias por pequenos regatos tributarios dos humidais principais. Desde logo é unha poboación de escasa importancia, máis aínda este ano (5-10 parellas sendo moi xeneroso)

 Lavanco (Anas platyrhynchos) con pitos

- Galiña de río (Gallinula chloropus). Aínda quedan en Forcadas, e iso xa é noticia por "Xabalilandia". Como mínimo hai este ano 10 adultos. Penso que 5 parellas, polo menos, deben estar loitando duramente contra o Porco bravo e o Visón americano para sacar adiante as nidadas
- Galiñola negra (Fulica atra). Aplíquese a mesma frase de antes. Censados un máximo de 8-10 adultos aínda que lamentablemente non podo aportar nada positivo sobre a súa situación reprodutora no encoro. Quizá xa non nidifica.

Galiñola negra (Fulica atra)

  E tamén hai aves rapaces. Ademáis do Millafre negro (Milvus migrans), outro colonizador recente, en Forcadas temos Miñatos abelleiros (Pernis apivorus) que con toda seguridade crían aquí desde hai anos.
  Hoxe avistaba 3 + 2 exemplares, patrullando eucaliptais próximos á ribeira.


Miñato abelleiro (Pernis apivorus)

  E mañá toca actividade social co noso querido mestre José Curt, que vén facer unha breve visita por terras ferrolanas. Toca escoitar.