Seguidores e seguidoras

mércores, 8 de xuño de 2022

Gavión atlántico (Larus marinus), nueva cría en Ferrol

   Por segundo año consecutivo tenemos cría de gavión atlántico en un muelle abandonado del astillero de Navantia - Ferrol (A Coruña). Si en 2021 habían sacado adelante un pollo (anillado como verde ZHJ8) este año son tres los polluelos que corretean por la parte alta del muelle.

Pollos de gavión atlántico (Larus marinus)

   Los polluelos han nacido probablemente el día 20 de mayo, cuando vi a los dos adultos fuera del nido por primera vez tras la incubación (me pareció distinguir  alguna cabecita pero no pude confirmarlo por falta de visibilidad y de óptica).

Gavión alimentando pollos

  Este año tenemos varias novedades. La primera es que los gaviones tienen de vecinas a una pareja de patis (Larus michehellis), que están incubando en su nido, situado a menos de 10 m del nido de gavión. Al principio las relaciones entre ambas especies eran muy tensas pero ahora parece que se han calmado y ya se puede ver a los gaviones posados tranquilamente junto al nido de patiamarillas. A ver qué pasa cuando nazcan los pollos de pati.

Gavión atlántico (dcha.) junto a nido ocupado por gaviota patiamarilla (Larus michahellis)

 Otra novedad ha sido la aparición de otros dos gaviones adultos que vienen al muelle de vez en cuando causando gran alarma y estrés a la pareja reproductora, que ya los ha expulsado en varias ocasiones. No descarto que estos visitantes sean gaviones nacidos hace cuatro años de esta misma pareja (por informaciones aportadas por un compañero del almacén sería viable).

Pollo de gavión atlantico (Larus marinus) con 15 días de edad

   Y aquí terminamos este primer informe sobre la familia de gaviones ferrolanos. Desde  el astillero de Navantia (antes Bazán), seguiremos informando.

martes, 7 de xuño de 2022

Bichos vintage: Los últimos sisones (16/06/2020)

 NOTA: Post publicado originalmente el 16 de junio de 2020. Desgraciadamente aquella premonición parece haberse convertido en realidad, ya que desde entonces no he vuelto a observar o escuchar un sólo ejemplar.

  En Galiza el sisón ha ocupado históricamente las comarcas llanas del interior en las provincias de Lugo y Ourense, aunque hay citas de cría en varios puntos de A Coruña y Pontevedra (1) (2). Actualmente su población ha disminuido mucho, como sucede con todas las especies ligadas a los hábitats agrícolas gallegos.

Sisón (Tetrax tetrax)

   La transformación del paisaje, orientado hacia una agricultura intensiva de maíz y ray-grass (hierba para forraje) es una de las causas del declive de nuestros sisones y de muchas otras especies. A mayores, muchas parcelas de cultivo están siendo convertidas en eucaliptal.

Plantación intensiva de maíz en A Veiga de Pumar

  Por la provincia de Lugo queda unas cuantas parejas reproductoras en los campos mejor conservados de la comarca de A Terra Chá, en los concellos de Cospeito y Castro de Rei.


   El último censo de la Sociedade Galega de Ornitoloxía daba una cifra de sólo 5 machos cantores para esta zona (por 21 en el censo realizado para el plan de recuperación, unos años antes).
   El domingo pasado controlé un sector conocido que suelo visitar, encontrando un macho cantor y otros dos ejemplares no sexados que salieron volando (podían ser una pareja o bien dos machos "discutiendo" por la finca). Después cubrí otro sector con presencia reciente de la especie pero en este caso con resultado negativo.

n
Paisajes de A Terra Chá

 El sisón es un ave estival en Lugo, llegando en mayo para marchar a mediados de otoño. Tras la cría se pueden observar bandos con decenas de ejemplares (hoy serán menos). En mis cuadernos de campo tengo varias anotaciones interesantes de esta comarca lucense:
  • 19/09/1992 Un bando de 38+ ejemplares observado en A Espiñeira
  • 16/10/2005 Bando de 40 ejemplares entre A Veiga de Pumar y O Arneiro. Otro grupo de 7 ej. en A Espiñeira (total: 47 sisones)


   Durante mayo y junio los machos se detectan fácilmente por su canto: un chasquido seco y corto repetido a intervalos, que suena como un "trrrc.....trrrrc....trrrc...." y que tiene bastante  alcance.

Macho de sisón cantando
Nion P1000 focal 1500 mm   ISO:450   V:1/640   F:5,6


 Me decidí a comprar la Nikon P1000 para poder ilustrar este blog con imágenes de ciertas especies muy tímidas o escasas, cuya fotografía es complicada sin hide y sin molestarlas. El sisón es uno de las aves que tenía en mente al hacer la compra.

Sisón común (Tetrax tetrax) macho
Nikon P1000 focal 2000 mm   ISO:140    V:1/320    F:6,3

Sisón en su hábitat

  Para observar aves en campo abierto a veces lo mejor es circular despacio por las carreteras y pistas locales. Quizá porque están acostumbradas a los vehículos agrícolas algunas aves se muestran mas confiadas si no salimos al exterior. Acordaos de apagar el motor siempre que podáis (contaminaremos menos y tomaremos mejores fotos sin las vibraciones del coche).

Sisón común (Tetrax tetrax) en alerta
Nikon P1000 focal 2000 mm   ISO:160    F:1/250   F:6,3

  Casualmente, mientras afotaba este macho un trueno seco sonó sobre nosotros y el sisón reaccionó abriendo las alas y casi tirándose al suelo. El trueno era, como no, un halcón peregrino. Viendo que el sisón quedaba en tierra abandonó el lugar (el halcón es un cazador aéreo, no como el azor).

Sisón alarmado ante presencia de halcón

  Pasado el susto, nuestro sisón recuperó la tranquilidad y se puso a cantar de nuevo. 

Sisón (Tetrax tetrax) cantando

    En fin, una mañana estupenda en compañía de los últimos sisones gallegos.

Sisón posándose tras vuelo

Sisón (Tetrax tetrax)
Nikon P1000 focal 2600 mm   ISO:280    V:1/320   F:7,1


Referencias:

(1) Atlas de vertebrados de Galicia SGHN (1995)
(2) Guía das aves de Galicia (X.M. Penas Patiño, Carlos Pedreira López & Calros Rodríguez Silvar 1991)

sábado, 4 de xuño de 2022

Un falcón (Falco peregrinus) moi especial

  O pasado 19 de abril descubríase un niño de falcón común nún dos guindastres do estaleiro de Navantia-Ferrol. Por desgraza, ún dos dous polos que había e  mais un ovo caeron ao vacío durante unha manobra realizada en tarefas de mantemento da grúa. Foi pura mala sorte, xa que ninguén coñecía a existencia do niño (eu estaba a controlar outro sitio diferente). En canto soubemos del paráronse os traballos inmediatamente, prometéndome os responsábeis que non se movería ata que o único polo supervivinte voase, e así foi.

Polo de falcón común en niño

   Os falcóns non constrúen niños, senón que ocupan os feitos e abandoados por outras aves coma corvos grandes ou corvos pequenos (ambas especies anidan na nosa factoría). Nel poñen dous ou tres ovos que na nosa zona eclosionan na segunda metade de abril. Nestes momentos o polo debe estar a piques de iniciar os primeiros voos, se non o fixo xá (antonte pareceume velo pousado nun guindastre viciño, mas non tiña binóculos).

 Poño unhas fotos tomadas por unha compañeira de prevención o pasado 19 de maio, onde vemos o repoludo e crecido que xa estaba (algo bon tiña que ter quedar coma fillo único). Aproveito para agradecer os permisos á dirección, especialmente a Antonio González-Llanos, director de Seguridade Industrial, sempre moi amable.

Polo de falcón común (Falco peregrinus) con aproximadamente un mes de idade

   Barallouse a idea de instalar unha cámara fixa pero finalmente non se puido facer por complicacións loxísticas e de tempo, que se nos botou encima.

Parella de falcóns (Falco peregrinus)


  En calquer caso o máis importante é que se salvou a vida do polo supervivinte do accidente. Un accidente que seguramente sexa habitual entre as aves que habitan instalacións industriais deste tipo, suxeitas a frecuentes obras de reparación, tais coma chorreado, pintado, mantemento eléctrico ou mecánico, etc...

Zona de gradas de Navantia - Ferrol (A Coruña)
Foto tirada desde Mugardos
 
Aproveitando o permiso para fotografiar aos falcóns achegueime para retratar aos proxenitores. As fotos de antes foron coa P1000, e éstas coa Sony RX10 III, todas moi lonxanas.


Falcón común (Falco peregrinus) adulto

En fin, repito que agradezo a resposta de todos os responsábeis tanto de Mantemento coma de Seguridade, que desde o principio responderon de maneira moi positiva ante a aparición deste niño. Estas actuacións, salvando unha especie protexida e tan emblemática coma o falcón peregrino, son as que debe ter unha empresa pública da dimensión de Navantia. Unha actuación moi oportuna en vésperas do Día Internacional do Medio Ambiente. Os meus parabéns a Navantia.

  Nota: nas imaxes do polo aparece a marca de agua de Xabi Prieto porque non me din conta de quitala cando as editei, pero son dunha compañeira de Prevención.

Polo de falcón común (Falco peregrinus)

Vémonos na próxima entrada.