Seguidores e seguidoras

domingo, 5 de febreiro de 2012

Laguna de A Frouxeira, 4-Febrero-2012

  Pues a pesar de todo el "pifostio" que monté, aún no había visitado la laguna de A Frouxeira desde su apertura natural el día 30. Y el sábado pasado pude acercarme por allí de nuevo.

 Por cierto, aprovecho para agradecer el "tsunami" de visitas que tuvo este blog con motivo de la entrada sobre A Frouxeira del otro día, con casi 500 visitas en un solo día.  Os doy las gracias a todos por haber consultado aquella entrada especial sobre la "crisis del canal". Y por todos los comentarios, positivos o críticos. Sin duda el hecho de que se metiera un enlace a mi blog en la página web de valdoviño.net tuvo mucho que ver (moitas grazas especialmente a ti, Manu!!)

   Bien, como digo, por fin pude volver a la laguna. Esta vez sólo para disfrutar de las aves acuáticas. Y las aves estaban. Donde siempre han estado.


  Bueno donde siempre no. Hay quien afirma inocentemente que ahora, después del vaciado, hay más patos. A ver... eso tampoco es cierto. Simplemente, se ven mejor, por estar concentrados en la laguna. Pero el objetivo de un naturalista responsable no puede ser sólo buscar mayor facilidad para la observación, sino defender lo que uno cree mejor para un ecosistema.

 Si yo he dicho lo que he dicho estos dos años ha sido porque pienso que esta situación de crecida habría sido muy perjudicial para las aves de prolongarse en el tiempo. Pero no porque fuese más dificil censar la laguna en estas circunstancias, o porque fuese más complicada la identificación desde la orilla.

 Me disponía a censar la laguna cuando apareció el colega Juan Gómez, ferrolán "emigrado" en Pontevedra. Como quería charlar tranquilo con el, y ponerme a practicar fotografía, realicé un censo rápido. Esto fué lo que ví:

- 16 Zampullines chicos (Tachybaptus ruficollis)

- 1 Espátula (Platalea leucorodia)

- 2 Ánades silbones (Anas penelope)

-189 Azulones (Anas platyrhynchos)

- 72 Ánades frisos (Anas strepera).

- 165 Cercetas (Anas crecca). Un buen número. Parece que se recupera últimamente, despues de unos años con invernadas muy pobres.


 Como no dispongo de fotos decentes de esta especie, pedí ayuda al gran fotógrafo ortegano Álvaro Fernández Polo, que me pasó amablemente esta imagen.  Se trata de una hembra de Cerceta, que casi se diría que está nadando sobre un lago de oro.


- 2 Ánades rabudos (Anas acuta). Es un invernante muy escaso.  Resulta  mucho más común en el paso de Primavera (Febrero-Abril)

- 140 Porrones comunes (Ayhtya ferina). Aproveché que las aves dormitaban para realizar un censo bastante exacto (en la foto no están todo el grupo). Algo poco habitual con las especies buceadoras, extremadamente complicadas de contar cuando están activas.


 Álvaro también me pasó una foto maravillosa de un Porrón. En este caso un macho nupcial. De verdad que no sé cómo se puede llegar a conseguir esta textura en el color. Y eso que las fotos están muy reducidas. En este caso, si me dicen que el porrón flotaba sobre una balsa de aceite... me lo creo. Hasta se ve la pupila perfectamente reflejada en el agua (Álvaro, qué grande és, monstro!)


- 1 Porrón moñudo (Aythya fuligula).

- Un bando mediano de Fochas (Fulica atra). No las conté, pero el día del censo había 172 ejemplares.


    El aspecto de A Frouxeira ha cambiado totalmente. Ahora la parte Norte se parece a un intermareal como los que se forman en las rías durante la bajamar. Si dentro de tres meses la laguna se mantiene abierta (cosa que dudo) y arrecian los vientos del Nordeste, el paso migratorio será protagonista. Entonces las limícolas aparecerán por miles, llenando este arenal con su algarabía y le darán un toque polícromo, con sus llamativos plumajes de cría.

 Por ahora, las anátidas y gaviotas son los que hacen uso del "intermareal". Bien para alimentarse, bien para descansar.


   Eché una última mirada a la laguna, que hacía meses que no tenía este aspecto, y acabé la jornada.


  Hasta la próxima.




sábado, 4 de febreiro de 2012

Censo na escombreira das Pontes. 2ª parte

O seguidor máis especial deste blogue, e o máis querido para min, é meu sobriño (tamén afillado) Paulo. Así que esta entrada quero dedicarlla a el. Logo do correspondente permiso paterno poño un par de fotos que lle saquei hai cinco anos.

 Despois de tranquilizar a unha  femia de Lagarto arnal (Timon lepidus), co tacto das miñas mans, deixei que o neno a collera. Con moita precaución e lentamente, por suposto.


 O Atlas de hérpetos da SGHN tivo a honra de contar coa colaboración dún dos naturalistas máis precoces de Ferrolterra. Mandeille "posar" para a foto, pero estaba demasiado pendente do seu "velocirraptor" como para facerme caso..  A verdade é que poucos rapaces se atreverían a coller una lagarto tan grande con apenas seis anos! (moitos non se atreverían nin con sesenta, verdade, Pepe?)


 Deixaremos a Paulo, e seguimos de excursión pola escombreira de As Pontes.

Toda unha cadea de charcas se suceden ao longo do camiño sinalizado que percorre o perímetro da escombreira exterior. Entre áreas de pradería aberta e repoboacións forestais de diferentes especies, as charcas asoman nas zonas máis chás.


 Esta é a "Charca da Braña", baixo a aldea de Pena de Eiriz. Un lugar repleto de anfibios na Primavera. O día do censo había 1 Mergullón pequeno (Tachybaptus ruficollis) e 7 Lavancos (Anas platyrhynchos)



 No límite Oeste da Escombreira, avistamos os piñeirais da Serra do Forgoselo, ún dos lugares máis interesantes da Comarca.

 Axiña comprobamos que non facía falta saír da escombreira para observar grandes mamíferos.



 Nas ladeiras ervosas que caen pola vertenta Sur da escombreira, atopamos unha importante concentración de Corzos (Capreolus capreolus). Ata 13 exemplares, dispersos en grupiños de 2-3 individuos, maioritariamente femias e xóvenes.




 Desde logo, nos anos que levo observando a Natureza, nunca vira tantos Corzos xuntos nun espazo tan reducido.


 Algunhas das charcas apenas tiñan aves acuáticas, coma esta "Charca do Pazo", onde únicamente levantamos 1 Garza real (Ardea cinerea).


 Non era o caso da "Charca do Seixo", situada na parte central e máis alta da escombreira. Alí había bastante bicharía:

- 11 Mergullóns pequenos (Tachybaptus ruficollis)
- 2 Cercetas (Anas crecca)
- 14 Lavancos (Anas platyrhynchos)
- 29 Patos cristados (Aythya fuligula), dos que destacaba a plumaxe bicolor (branca-negra) dos machos


 Baixou moito o número de exemplares invernantes nos últimos anos en Galiza. De feito había varios anos que non observaba un grupo tan importante de Cristados na comarca de Ferrol.



 Algunhas charcas eran certamente fermosas. Recordaban un pouco aos humidais das chairas interiores de Ourense ou León, por exemplo. Desta non sei o nome...


 O mellor veu nun camiño que percorre unha serie de campas e brañas. Alí frenei o coche en seco, mentras Pepe miraba estranado, pensando qué sería o motivo da parada..

 E atopamos isto:


Excrementos moi frescos do noso superdepredador por antonomasia: o Lobo (Canis lupus). Antes de publicar esa información consultei o libro sobre a fauna na escombreira, elaborado por Felipe Bárcena. Non quería sacar datos á luz que puidesen poñer en perigo unha poboación de Lobos pouco coñecida. Pero logo de ver que esta manada de Lobos xa está estudada, e que a súa existencia foi públicamente divulgada,  decidínme a comentar a cita no blogue.

 Poño unha foto sacada de Internet, do estupendo blogue http://animaiseatitudes.blogs.sapo.pt, correspondente a un exemplar da subespecie de Lobo ibérico (Canis lupus signatus), máis pequena e parda ca outras subespecies europeas.


 E coa foto deste extraordinario animal, despídome ata outra.

mércores, 1 de febreiro de 2012

Censo na escombreira das Pontes. 1ª parte

Antes de nada, unha cousa previa. Cando botei andar este blogue decidín que se publicarían todos os comentarios sen aprovación previa e sen censura.
 Pero só pido unha condición: que a persoa autora do comentario teña a cortesía de presentarse. Aínda que se teña que subir o comentario como "Anónimo" por carecer de conta en Google, non hai desculpa para non asinar ao final co nome de pila, como mínimo.  Penso que é un detalle de educación básica. Isto non é un chat de adolescentes, onde se ecribe sen maiúsculas, sen signos de pontuación ou con "avatares", emoticonos e demais. O que non saiba escribir que non o faga aquí.
   E os que queiran escribir baixo psudónimo poden facelo en colunas da prensa ou dedicarse a publicar novelas. Pero no meu blogue, por favor, non.

 E agora, despois da publicidade, vamos coa entrada. Grazas.

 Este ano a Sociedade Galega de Historia Natural realizou por primeira vez o censo de acuáticas nos diversos humidais que se atopan dentro da mina e da escombreira de As Pontes. Ou sexa, o famoso lago e máis unha ducia de charcas de pequeno ou mediano tamaño que hai espalladas por toda a escombreira.

 Como me autorizaron a publicar as fotos pois intentarei percorrer con vós a zona, de titularidade privada por agora e polo tanto de acceso restrinxido.

 A visita comezámola eu e máis Pepe Vidal polo lago das Pontes, que nos recibíu cun día precioso, 2º C de temperatura, algún orballo, e un vento moderado que aumentaba a sensación de frío. Vamos, o que se dí un día ideal para censar e tomar fotografías....



Co nivel de auga en crecimento, a vexetación palustre aínda é moi escasa. A partir deste ano, a vida vexetal e animal iráse asentando paseniñamente. Por agora apenas había medio centenar de patos (Anas platyrhynchos, básicamente), 15 Mergullóns pequenos (Tachybaptus ruficollis), e unhas poucas Garzas e Corvos mariños. Hai que destacar, iso si, a observación de 2 Biluricos alinegros (Tringa ochropus), pequena e solitaria limícola moi escasa como invernante pola nosa zona.

 Pero o mellor de todo non foi unha acuática, senón un fermoso Esmerillón (Falco columbarius) que se pousou na beira do lago. É o falcón máis pequeno de Europa, pouco maior cunha rula (pero ten unha mala hostia...buf!)


Este exemplar era unha femia (ou quizá xuvenil), como a maioría dos Esmerillóns que nos visitan.



 Logo comezamos a exploración das charcas e lagoíñas artificiais que hai na escombreira.

 De camiño, Pepe sacou unha foto a esta charca moi chula. Ao fondo, un recuncho do imponente lago, de cinco quilómetros de longo, e dous e pico de ancho. Bueno, ser... é unha mincha de lago comparado con calquera lago europeu, pero nestas terras nas que brillan pola súa ausencia, será algo único no futuro e ben merece un comentario


 A primeira charca que censamos foi a Charca de Pena Porreira, que é a balsa de decantación de lodos da mina. Prácticamente semella unha lagoa natural, cunha boa cobertura de vexetación palustre de Espadana (Typha latifolia) e moi pouca profundidade.  Desde logo ten unha pinta magnífica como lugar de reprodución para certas acuáticas. A ver se nos deixan volver na Primavera.




  Alí observamos un bando de 16+ Cercetas (Anas crecca), moi metidas entre a canaveira, e un grupiño de 7 Patos culler (Anas clypeata)


 E paro aqui, que teño que cear..

 Ata a próxima entrega!